mensenoffers in vroege landbouwstaten (1) Sumer, India, China

Ook vandaag worden nog mensenoffers gebracht

De afgelopen jaren komen meer berichten over mensenoffers

Mensen waren doorheen de geschiedenis gewelddadig en vaak ongemeen wreed. Er werden bijvoorbeeld in verschillende maatschappijen op verschillende continenten mensenoffers gebracht. Oorlogen, genocides en slachtpartijen kwamen frequent voor, tot vandaag.

Net zoals er een verschil is tussen moord en doodslag, is er een verschil tussen doden die vallen in een gewapend conflict en mensenoffers. In een gewapend conflict heeft elke krijger een kans om te overleven ook al kan die kans klein zijn. Een mensenoffer is anders omdat het slachtoffer[1] onschuldig is, geen kans op overleven heeft en met voorbedachten rade vermoord wordt. We hebben hier niet te maken met een moordenaar die de doodstraf krijgt, wat een straf is omwille van een moord, geen offer.

Mensenoffers lijken ons ongemeen wreed, we ervaren dit meestal als veel erger dan een soldaat die omkomt in een oorlog.

Wat zette mensen aan om mensenoffers te brengen? Kunnen we verstaan wat de motieven van de mensenofferaars waren?

Geen mensenoffers bij jagers en verzamelaars?

Er zijn, op een uitzondering na, geen gevallen bekend van mensenoffers bij jagers en verzamelaars. Die uitzondering is de maatschappij van zalmvissers aan de Noordwestkust van Amerika. Zij leidden een sedentair leven en waren relatief welstellend dank zij de zalm. Hun maatschappij was in veel opzichten eerder vergelijkbaar met die van boeren dan die van andere boeren. Zij hielden slaven. Bij sommige ceremonies, zoals begrafenissen, werd een slaaf vermoord. Dat werd in de negentiende eeuw vastgesteld.[2]

Jagers en verzamelaars geloofden dat alle mensen een ziel hadden die na de dood bleef bestaan en in een nieuw kind van de stam herboren werd (cfr. Dalaï Lama vandaag). Dit geloof zou in de eerste landbouwmaatschappijen zo god als ongewijzigd blijven bestaan.

Mensenoffers bij landbouwers. De feiten

Peter Watson wijst er op dat mensenoffers ontstaan zodra de eerste grote beschavingen opkomen. De eerste grote beschavingen waren gebaseerd op de landbouw. Daarvoor waren er geen sporen van offers geweest. Er waren mensenoffers in Sumer, Egypte, China en de cultuur van Mohenjo-Daro (Pakistan). In Indië werden ze pas in de 19e eeuw afgeschaft.[3]

Sumer, India en China

Bij de oudst bekende sporen van mensenoffers horen die van Sumer[4]. Dienaars vergezelden heersers mee in het graf. Omdat geen sporen van geweld werden gevonden denken archeologen dat deze gezellen misschien vergif innamen of dat ze met andere woorden vrijwillig, als metgezellen, de dood ingingen. Het geloof dat de ziel bleef leven na de dood en een nieuw leven zou beginnen was algemeen verspreid. Alle hedendaagse religies met wortels in het verleden geloven dit ook vandaag. Het lijkt ons onbegrijpelijk dat mensen op een dergelijke manier vrijwillig voor de dood kiezen. Waarschijnlijk was de verering van de vorst door zijn onderdanen een doorslaggevend element voor deze keuze.

In China zijn er ook gegevens over mensenoffers aan riviergoden. Zeker is dat keizers na hun dood gezellen werden meegegeven die hen op hun reis in het hiernamaals moesten vergezellen. Een verschijnsel dat wereldwijd voorkwam onder andere in Sumer. Bij de gezellen waren vaak de weduwe en de eerste concubine van de keizer maar ook dienaars en slaven. Het gebruik evolueerde. In de oudst bekende fases werden de gezellen vermoord, bijvoorbeeld levend begraven. Later werden ze verplicht zelfmoord te plegen. Mensenoffers werden in  China een eerste keer bij wet verboden in 384 VOT. In 1394 werd het door de keizer terug ingevoerd om in 1464 definitief verboden te worden. Toen de in het noorden levens Mantsjoes in 1644 China veroverden hadden zij ook een erfenis van mensenoffers. Mensenoffers werden door hen verboden in 1673.

In Indië werden mensenoffers tot in de 19e eeuw uitgevoerd o.a. door de Khonds. De rituelen stonden bekend als buitengewoon wreed. De offers dienden om de vruchtbaarheid van de aarde te bevorderen. De Thuggee was een cultus voor de godin Kali, de godin van dood en destructie. Er zouden 2 miljoen mensen slachtoffer kunnen gewest zijn van deze cultus. India kende ook de praktijk van de weduwenverbranding of Sati. Een weduwe moest haar man eveneens in het hiernamaals volgen. Ze offerde zich in principe vrijwillig maar werd vaak gedwongen. De Britten verboden de praktijk in 1829 maar ze zou op het platteland nog lang worden beoefend. In 1987 (!) was een comité van het Indisch parlement nog actief. In 2009 verspreidde ANP het volgend bericht: “Een boer uit India heeft zijn 10 jaar oude kleindochter onthoofd. Hij was ervan overtuigd dat hij een goede oogst zou krijgen, als hij de zaden die hij wilde zaaien zou mengen met het bloed van het meisje. Dat meldden Indiase media maandag. De moord vond zondag plaats in een plattelandsdorpje in de staat Orissa, in het oosten van India. Met een bijl onthoofdde de boer het meisje in zijn huis.”[5] Zelfs in een zeer recent verleden was de praktijk van mensenoffers, zelfs eigen (klein)kinderen niet verdwenen en de hoofdreden bleef dezelfde: een goede oogst!
Dr. Marc Vermeersch
Marc.Vermeersch@gmail.com


[1] Opmerkelijk dat in dit Nederlands woord de kern van de zaak i.v.m. mensenoffers is bewaard: de mens die wordt geofferd, geslacht als een dier.
[2] Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel I, Jagers en verzamelaars. Boek 2, de maatschappij van jagers en verzamelaars, p. 357-364.
[3]Peter Watson, Ideen. Eine Kulturgeschichte von der Entdeckung des feuers bis zur moderne. C.Bertelsmann, 2006, p.175-180. Oorspronkelijke versie: Ideas. A History From Fire to Freud. Weidenfeld & Nicholson, London, 2005.
[4] Sumerwas een streek in het huidige Zuid-Irak, het Tweestromenland van Tigris en Eufraat waar de eerste stedelijke beschavingen, het oudste schrift enzovoort ontstonden.
[5] NEW DELHI (ANP) –28-04-2009 08:46. Indiase boer offert 10-jarige kleindochter.
Advertisements

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in China, ideologie, Indië, mensenoffer, mensenoffers, prehistorie, religie, Sumer en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s