Valentijnsdag. Waarom kunnen mensen verliefd worden?

Johanna waanzinnige, gek van verliefdheid

Johanna de waanzinnige, gek van verliefdheid

Van de geschiedenis van Valentijn is weinig met zekerheid bekend. Het is zelfs niet zeker of de oorspronkelijke Valentinus een priester was uit Rome of een monnik uit Interamma. Het is wel waarschijnlijk dat het feest een achtergrond heeft van voor het christendom die de kerk overnam en naar eigen voorstelling kneedde.

Valentijn van Interamma zou een blind meisje Julia geholpen hebben en haar door een mirakel opnieuw hebben laten zien. Keizer Claudius II de Wrede, stond dit niet aan. Hij beval de terechtstelling van deze Valentijn, op … 14 februari.

De Valentijn van Rome zou in het geheim verloofden gehuwd hebben toen dit op een gegeven moment verboden werd door de keizer Claudius II. Een tweede variant van deze Valentijn van Rome vertelt dat hij de blinde dochter van de magistraat die hem moest bewaken opnieuw liet zien. Daarop bekeerde heel dit huishouden zich tot het christendom waarop Claudius Valentijn liet onthoofden.

Aangezien ze christelijke priesters waren mochten ze niet huwen. Hun verdienste als symbool voor verliefden hebben ze dus niet gehaald door eigen prestaties. Dat belette niet dat Valentijn rond 498 door de paus uitgeroepen werd als heilige.

Valentijn is de afgelopen decennia de algemeen erkende feestdag geworden van verliefden. Het beantwoordt dus aan een nood. Dat het commercieel wordt uitgebuit is een feit maar niemand is verplicht om daar aan mee te doen. Waarom getuigt zelf koken voor je lief niet meer van liefde dan naar een restaurant te gaan dat van de gelegenheid gebruik maakt om hogere prijzen te vragen dan op andere dagen.

Naar aanleiding van Valentijnsdag peilen we naar de wezenlijke reden waarom mensen verliefd worden.

Wat is verliefdheid? “Verliefdheid is de onweerstaanbare aantrekkingskracht tussen man en vrouw”, of tussen man en man of vrouw en vrouw.

We hebben (bijna) allemaal de eigenschap dat we verliefd kunnen worden. Als dat gebeurt is overvalt het ons vaak spontaan en – belangrijk – het is meestal iets dat we niet tegen kunnen houden. Het kan ons overweldigen, is vaak oncontroleerbaar, zelfs dwangmatig. Als we verliefd zijn kunnen we onze gedachten niet beletten om af te dwalen naar het subject van onze verliefdheid.

Liefde is blind is een cliché maar clichés zijn meestal waar. Verliefd zijn kan ons dwaas maken. Verliefd worden op foute mannen en vrouwen is bij sommigen een steeds weerkerend verhaal. Meestal keert de werkelijkheid terug en als het waas van ons smachtend verlangen optrekt en we klaarder zien blijkt dat onze geliefde vaak ook foutjes, fouten heeft en uiteindelijk zelfs een fout was. Terug naar af.

De maatschappij speelt natuurlijk een rol en niet zelden probeert familie een in haar ogen foute partner uit het hoofd van de jongen of het meisje te praten. Dat kan zijn omdat hij/zij van de verkeerde stand is, bijvoorbeeld arm, het verkeerde geloof aanhangt of de verkeerde kleur heeft enzovoort. Zij zullen hun slag soms, maar niet altijd, thuis halen. Het thema voedde de literatuur eindeloos. Shakespeare schreef ‘Romeo en Julia’ over het thema van twee vijandige families die twee jonge geliefden naar zelfmoord drijft. Als u nog eens onder het valse balkon in Verona staat is dit tragisch aspect een gedachte waard.

Dergelijke situaties komen wereldwijd voor waar liefde niet vrij kan beleefd worden. Toen ik voor het eerst het leven van de Australische aboriginals ging bestuderen stelde ik tot mijn verbazing vast dat uithuwelijken daar een vrij verspreide praktijk was. Jongen en meisjes werden door hun vaders soms na hun geboorte, vaak als ze nog een kind waren, beloofd aan een ander. Dat belette niet dat sommige jongeren als ze in de puberteit kwamen verliefd werden op een ander en samen wegliepen. Afhankelijk van de stam waartoe ze behoorden konden ze als koppel aanvaard worden maar het gebeurde ook dat ze achtervolgd en vermoord werden. Zij kenden de stamgebruiken zeer goed, wisten welk risico ze liepen maar de gevoelens waren vaak zo sterk dat ze er hun leven voor riskeerden.

Verliefdheid kan mensen ook gek maken. Johanna van Castilië, de moeder van keizer Karel, was zo verliefd op haar man, Filips de Schone, dat ze na zijn dood zijn kist in haar slaapkamer liet plaatsen. Elke ochtend liet ze de kist openen in de hoop dat Filips er terug levend uit zou stappen. Niet dus. Zij ging de geschiedenis is als Johanna de Waanzinnige.

Verliefdheid leidt dus niet zelden tot drama’s. Mannen of vrouwen worden verlaten omdat de partner op een andere verliefd is geworden. Gezinnen worden gebroken, kinderen achter gelaten. Dit leidt niet zelden tot geweld en moord. De maandagkranten getuigen er elke week van.

Onbeantwoorde verliefdheid kan leiden tot zich diep, levenslang, ongelukkig voelen. Soms tot zelfmoord. Vorig jaar pleegde een jongen van 13 in Ladeuze (B) zelfmoord omdat hij “de breuk met zijn vriendinnetje niet te boven kwam“.

Het feit dat verliefdheid een weinig of niet controleerbare eigenschap is, wijst er op dat ze een genetische basis heeft, dat ze het resultaat is van evolutie. Wat is het nut, de functie van verliefdheid? Ze is vaak de eerste fase van de liefde. De gevoelens die men liefde noemt zijn de olie, het smeermiddel, die de relatie tussen man en vrouw goed laten verlopen. Als ik dit vertel wordt vaak opgemerkt dat het een verre van perfect middel is. Akkoord, maar het is net als onderwijs, doe het eens zonder.

Verliefdheid zou biologisch absoluut geen zin hebben als de mens een diersoort zou zijn waar de mannen enkel hun zaad zouden leveren bij de bevruchting. Mensenkinderen worden meestal opgevoed door hun vader en moeder. Vaders dragen bij aan de opvoeding van hun kinderen. Experimenten om het anders te doen, zoals communes, liepen meestal spaak op de onstopbare verliefdheden tussen individuen die exclusiviteit wilden.

Vandaag, morgen en overmorgen zullen weer mensen verliefd worden op elkaar. Het is onvermijdelijk want ook genetisch bepaald. Valentijnsdag wordt nog lang gevierd.

Marc.Vermeersch@gmail.com
Zie ook:
Valentijnsdag 2012. Romeo en Julia in Italië, 6000 jaar geleden.
Mannen met gevoel voor humor zijn aantrekkelijk voor vrouwen
Valentijnsdag. Héloïse en Pierre Abélard

Wie meer wil lezen:

Marc Vermeersch. De geschiedenis van de mens. Deel I. Jagers en verzamelaars.
Boek 1, van Pan tot Homo sapiens. (405 pagina’s)
Seks bij de chimpansees, bonobo’s en de voorlopers van de mens, p. 301
Groepshuwelijk, p. 313
De verhouding man – vrouw, p. 328, waaronder:
Jacht en arbeidsverdeling tussen man en vrouw, p.328£
Dominantie van de mannen, p.335
Vorming van het koppel, opvoeding van kinderen, vaderschap, p.337
Het ontstaan van de liefde, liefde tussen man en vrouw, p.339
Het vaderschap, een sociaal vaderschap, p.339
Initiatie van de jongeren, p.341
Advertenties

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in evolutionaire voordeel, liefde, Valentijnsdag, verliefheid en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

3 reacties op Valentijnsdag. Waarom kunnen mensen verliefd worden?

  1. Johan Glorie zegt:

    Misschien goed om weten:
    Andere landen, andere gebruiken … en hier raken we aan de subtiele verschillen tussen verliefden, geliefden, mensen die je liefhebt of die je geliefd zijn, die je graag hebt, …
    Inderdaad, hier bij ons in België (en naar ik vermoed in de meeste landen??) spreken we effectief over de feestdag van de VERliefden;
    in Duitsland en Oostenrijk is dit anders: bij ons geeft men b.v.een valentijnsgeschenk aan zijn GEliefde (in de zin van ‘de persoon waarop men verliefd is’);
    in bepaalde delen van Duitsland gaat dit verder, en kun je dit doen bij verschillende personen die je geliefd zijn.
    In Oostenrijk gaat men nóg een stap verder, en schenkt men iets aan de personen die voor jou geliefd zijn, die jij graag hebt;
    het is er bijvoorbeeld traditie om bloemen te schenken aan je moeder om maar één voorbeeld te geven, omdat je liefde voelt tegenover haar, kan daar b.v. ook t.o. je broer of zus, etc. …

  2. gozde zegt:

    heel flink zijn
    verlieft zijn
    in juf zijn
    in lieve juf zijn
    heel laat slaapen
    heel lief zijn voor kinderen
    rijk zijn
    heel mooi zijn
    oude mensen bezoeken
    arm menssen gelt spaaren
    moe zij
    rijk zijn
    in mijn roport 100 op 100 haalen
    heel lief zijn voor menssen
    blufen
    de mooiste zijn van iederen
    heel heel heel mooi zijn

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s