De domesticatie van wilde dieren (5) de geit

De geit was het tweede gedomesticeerde dier na de geit

De geit was het tweede gedomesticeerde dier na de hond

De meesten onder ons hebben al eens jonge geitjes gezien. Het zijn zeer lieve dieren, levendig en mensenvrienden. Waarschijnlijk zijn geiten de tweede door de mens gedomesticeerde dierensoort na de domesticatie van wolf die leidde tot onze hond. De oorspronkelijke verspreiding van de wilde geit of bezoar liep over West-Iran, Libanon, Syrië, Turkije, Armenië, Georgië, Iran, Rusland, Afghanistan tot in Azerbbeidjan. Ze leefde niet in de woestijnen van de noodelijke Levant en zelfs niet in het galeriewoud van de Eufraat. Ze werden waarschijnlijk eerst gedomesticeerd rond 8.500 VOT (Voor onze tijd : voor Christus) aan de bovenloop van de Eufraat in Zuidoost-Anatolië (Turkije). Geiten zijn kuddedieren en dat heeft bij alle vroeg gedomesticeerde dieren een belangrijke rol gespeeld. Kuddedieren konden meestal gemakkelijker gedomesticeerd worden als er in de kuddes een leider was.

Een geit kan overleven in barre omstandigheden. Geiten zijn aangepast aan een bergachtige landschappen. Ze klimmen goed en graag. Op een plat terrein is de geit traag en dit nadeel maakt het daar een gemakkelijke prooi voor roofdieren. Gedomesticeerde geiten hebben zich ook aangepast aan nieuwe habitats. De Nubische geit kan bijvoorbeeld temperaturen aan tot meer dan 50° C. Ze weerstaat ook veel besmettelijke ziektes.

De geit is weinig kieskeurig voor wat betreft haar voedsel. Ze kan houtachtig voedsel zoals schors verteren. Ze kan ingezet worden op gronden om onkruid op te eten. Ze kan leven van voedsel dat andere dieren niet eten.

Geiten leverden de mens zeer rijke voedzame melk, kaas, vlees, huiden, wol.

Arme boeren die er geen koeien konden op houden kunnen er vaak wel een paar geiten op nahouden. De geit was tot na de tweede wereldwereldoorlog bij ons ‘de koe van de arme man’ en ze is dat vandaag nog wereldwijd bij arme boeren in vele zich ontwikkelende landen. Hun mest werd en wordt als brandstof werd gebruikt en hun botten, zenuwen en wol werden aangewend in kleren en werktuigen.[3]

In Çayönü (Turkije, Anatolië) zag men een verschuiving bij de daar gevonden botten. In de oudste fase vond men vooral resten van everzwijnen, runderen, herten en minder schapen en geiten. In de daaropvolgende fase, de tweede helft van het 8e millennium, het late PPNB, vond men vooral resten terug van geiten en schapen.[2]

Een van de dorpen waar van de oudste sporen van gedomesticeerde geiten gevonden komen niet uit Anatolië maar uit de westelijke Zagros. In Ganj Dareh (in West-Iran) . In dat dorp stonden gebouwen gemaakt met gedroogde stenen, gebouwd tussen 8.000 VOT en 6.000 VOT. Men vond er 5000 botten van door de mens gedode geiten met een overwicht van jonge mannelijke dieren. Dat is enkel mogelijk als het ging om gedomesticeerde geiten. Dit zijn de oudste, zekere, sporen van domesticatie.

De tamme geit werd na haar domesticatie kleiner dan haar wilde zuster. De hoorns stonden vrij snel ook niet meer naar voor gericht als een wapen maar zouden krom worden. Mensen hadden er geen last meer van.[4]

Besluit: de domesticatie van de geit, moet gebeurd zijn tussen 8.500 VOT en 7.500 VOT.

Marc.Vermeersch@gmail.com

Tekst ter voorbereiding van het boek in de reeks: Marc Vermeersch ‘geschiedenis van de mens’, Deel II. Boeren, Boek 3 Het ontstaan van landbouw en veeteelt. Verwacht tegen oktober 2011.
 
Andere blogs over de domesticatie van dieren:
 
algemeen, o.a. dieren gehouden door jagers en verzamelaars. https://marcvermeersch.wordpress.com/2010/10/23/domesticatie-van-wilde-dieren-1/

de hond. https://marcvermeersch.wordpress.com/2010/12/16/de-domesticatie-van-wilde-dieren-2-de-hond/

de kat. https://marcvermeersch.wordpress.com/2010/10/31/de-domesticatie-van-wilde-dieren-2-de-kat/

het paard. https://marcvermeersch.wordpress.com/2010/11/16/de-domeie-van-wilde-dieren-3-het-paard/


[1] Over de domesticatie van de hond, zie Boek 2, p.

[2] Ofer Bar-Yosef and Richard H.Meadow, The Origins of Agriculture in the Near East,  in T. Douglas Price and Anne Brigitte Gebauer, Last Hunters First Farmers, School of American Research Press, Santa Fé, New Mexico, p.82-87.

[3] David E MacHugh & Daniel G. Bradley, Livestock genetic origins: Goats buck the trend, PNAS, May 8, 2001, vol. 98, no. 10, 5382-5384.

[4] Melinda A. Zeder, Brian Hesse, The Initial Domestication of Goats (Dapra Hircus) in the Zagros Mountains 10,000 years ago. Science 24, March 2000, Vol 287, n° 5461, p.2254-2257.

Deze blog is een deel van de voorstudie voor:
Marc Vermeersch,
De geschiedenis van de mens. Deel II,Landbouwers en veetelers. Boek 1, Het ontstaan
en de verspreiding van lanbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië. Verwachte datum= eind 2011.

Advertisements

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in domesticatie van dieren, geit. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s