De oudste door de mens bewerkte beeldjes

 

Bovenstaande vondsten komen uit de periode 800.000 tot 233.000 BP.  Zij zijn het werk van de late Homo erectus of van Homo heidelbergensis. Zij bewijzen, indien nodig, dat denken in symbolen en esthetisch denken zeer oud zijn of dat met andere woorden de afstand met mensen die honderdduizenden jaren geleden leefden op meer dan een punt kleiner is dan men soms dacht.

Naarmate de tijd vorderde kwamen er meer voorwerpen waar de mens zijn stempel op gedrukt heeft. Er kwamen meer retouches en er werd meer veranderd aan de steen zoals hij in de natuur werd teruggevonden. Dat hoeft geen verbazing te wekken. De verspreiding van de acheuleaanse technieken waarbij men bewust stenen werktuigen een tweezijdig bewerkte vorm gaf was meer dan een voldoende mentale en technische basis om kunst voort te brengen. Het is mogelijk dat gemakkelijk te maken artefacten uit hout en bot toen het gros van de kunstproductie uitmaakten.

De Venus van Berekhat Ram, Syrië. 800.000 tot 233.000 BP

Op de acheuleaanse site van Berekhat Ram, Golanhoogte Syrië, werd een klein stuk tufsteen, 3,5 cm hoog, van vulkanische oorsprong gevonden dat tussen 800.000 en 233.000 jaar oud kan zijn. Het heeft groeven rond de ‘nek’ en ‘armen’. Men weet niet of die groeven door mensen gemaakt waren of natuurlijk ontstaan zijn. De meeste onderzoekers denken dat de mens wel degelijk de groeven aanbracht of verdiepte. Het is voor hen een opzettelijk verbeterd beeldje en onmiskenbaar een kunstvoorwerp. Dit beeldje wordt ook de Venus van Berekhat Ram genoemd.

De Venus van Tan-Tan, Marokko, 400.000 BP

Een naar schatting 400.000 jaar oud beeldje van kwartsiet zou de oudste gevonden poging tot sculptuur kunnen zijn. Het werd in 1999 gevonden in Tan-Tan, Marokko.[1]

Het beeldje is zes cm hoog en is gevormd als een menselijke figuur met groeven die een nek, armen en benen uitbeelden. Aan de oppervlakte bevinden zich sporen van een rode substantie die overblijfselen van verf zouden kunnen zijn. De vlekjes vertonen echter geen gelijkenis met natuurlijke ijzerafzettingen en er werd op de andere voorwerpen geen gelijkaardige verf teruggevonden.

Wat de substantie van de rode kleur ook mag geweest zijn, dit is een van de alleroudste sporen van het gebruik van kleur, van rood, in de geschiedenis. Meestal werd rode oker gebruikt om beeldjes of objecten te kleuren. Het gebruik van rode oker is vandaag nog in voege bij bepaalde stammen in Afrika en tot voor kort bij stammen op de Andaman-eilanden en Australie.

Het voorwerp werd op een bank van de rivier Draa bij de stad Tan-Tan gevonden. Een paar centimeter verder vond men vuistbijlen in lagen van het midden-acheuleen, dat er duurde van 500.000 tot 300.000 jaar geleden. Het is mogelijk dat dit stenen object in natuurlijke staat al een grote gelijkenis vertoonde met een menselijk figuur maar onder de microscoop bleek dat het zeker werd bewerkt. Niet iedere archeoloog is het eens met de stelling dat het beeldje door mensen werd gemaakt maar het is op zijn minst door mensen ongeveer 400.000 jaar geleden gekozen omwille van zijn gelijkenis met de mens. Het werd met rode verf beschilderd en is dus meer dan een licht bewerkte steen met een natuurlijke gelijkenis met de mens.

Tot voor kort dacht men dat men dat de oudste kunst slechts 35.000 of 40.000 jaar oud was, dat er toen een creatieve explosie  heeft plaats gevonden. De vondst van sieraden in Skhul (Israel), Blombos (ZA) en Oued Djebban (Algerie) verlegden die periode tot 75.000 a 100.000 jaar geleden maar die kunst was uitsluitend het werk van Homo sapiens. De nieuwe vondst in Marokko duwt het werkelijk voortbrengen van kunst met een factor 4 achteruit in de geschiedenis en bewijst nog eens dat ons minder scheidt van oudere mensentypes dan we tot voor kort dachten.

Uit: Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel I, Jagers en verzamelaars. Boek 1, van Pan tot Homo sapiens, 405 pagina’s,  p. 197-198.
www.geschied.be
Andere blogs over esthetisch gevoel en kunst
Kunst Olduvai 1,74 M BP, de bavianenkop
De oorsprong van esthetisch gevoel en kunst.
Oude grottenkunst in Europa: de grotte Chauvet

De oudste door de mens bewerkte beeldjes
Het oudste liefdesbeeldje ter wereld.
Een virtueel bezoek aan de grot van Lascaux

Chauvet, grottenkunst in Europa tot 32.410 jaar oud
Het oudste Europees Venusbeeldje uit de Hohle Felsgrot (D)
Schelpen en pluimen, nieuwe kunstobjecten van neanderthalers
De oudste juwelen ter wereld
Nerja, oudste grottenkunst in Europa, meer dan 40.000 jaar oud
Vela Spila (Kroatië), keramiek 17.500 jaar geleden
De Kalahari 70.000 jaar geleden: religie, totem, kunst en een python (a) de neushoorngrot
De Kalahari 70.000 jaar geleden (b) de neushoorngrot de interpretatie

Advertisements

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Berekhet Ram, kunst, Tan-Tan, Tan-Tan Venus van - en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s