Zeevaart (2) in de Middellandse Zee, 130.000 en 11.000 VOT

De  boot van Pesse (NL) is de oudste boot waarvan resten werden gevonden. Hij is tussen 10.200 en 9.600 jaar oud

De boot van Pesse (NL) is de oudste boot waarvan resten werden gevonden. Hij is tussen 10.200 en 9.600 jaar oud

In het geschiedenisonderzoek veranderen de zaken vaak zeer traag. Een site opgraven is soms een werk van tientallen jaren. De wetenschappelijke verslagen uitschrijven kan  tot 20 jaar en meer langer duren. Het onderzoek naar menselijke aanwezigheid op Cyprus en Kreta zag in weinige jaren een enorme vooruitgang. Tot voor enkele jaren dacht men dat boeren slechts 9000 jaar VOT (Voor onze tijd) op beide eilanden waren aangekomen. Beide eilanden en veel andere waren echter een paar duizend jaar vroeger door jagers en verzamelaars ontdekt. Kreta zelfs door een onbekende mensentype 130.000 jaar geleden.

Nog voor het einde van de laatste ijstijd, tijdens het Jong Dryas, toe het zeeniveau lager was dan vandaag, werd tussen het vasteland en de eilanden in de Egeïsche Zee heen en weer gevaren. In de oudste fase van deze zeevaart waren het jagers en verzamelaars die zeetochten ondernamen.

We mogen aannemen dat het oversteken naar de eilanden werd voorafgegaan door een lange periode van kustvaart tijdens dewelke ervaring werd opgedaan met het bouwen van zeewaardige vaartuigen. Misschien begon men te varen omdat men viste en zo stap voor stap visgronden verder van de kust opzocht. Handel kan ook de initiële reden geweest zijn. Men mag redelijkerwijze aannemen dat de meeste eilanden van de Egeïsche Zee in deze periode werden bezocht. Vroege zeevaarders moeten de eilanden grondig onderzocht hebben want vrij snel kwam handel op gang met obsidiaan. In de Egeïsche Zee waren twee eilanden waar obsidiaan werd gevonden: het Cycladeneiland[1] Melos enhet Dodekanesoseiland[2] Giali. Op Melos zijn er sporen van menselijke activiteit gevonden uit rond 11.000 VOT. Er werd obsidiaan gehaald dat op het Grieks vasteland werd teruggevonden.

Op Kreta werden eenvoudige, acheuleaanse stenen werktuigen gevonden die aantonen dat mensen op het eiland  woonden 130.000 à 100.000 jaar geleden. Andere vondsten zijn er voorlopig niet op Kreta. Mensen hebben ook tienduizenden jaren regelmatig plaatsen bereikt, zoals Flores, Papoea Nieuw-Guinea en Kreta waarvoor ze grote afstanden over zee moesten afleggen. Met wat nu geweten is begonnen jagers en verzamelaars voor het eerst met regelmatige zeevaart in de Middellandse Zee 13.000 jaar geleden, rond 11.000 VOT.[3]

Op Kreta werden twintig sites van Mesolithische jagers en verzamelaars gevonden. (11.000 VOT en veel sporen van mesolithische jagers aan de zuidkant van het eiland.) Kreta zou later ook gekoloniseerd worden door boeren die in het begin van het 7de millennium (7000 – 6750) obsidiaan uit Melos zouden invoeren.[4]

De zeevaart was niet beperkt tot de Egeïsche Zee. Sardinië werd misschien reeds bezocht in het 12de millennium VOT, ten laatste in het 8ste net als Corsica. Welke vaartuigen men gebruikte is onbekend maar dat het waarschijnlijk meer dan eenvoudige vlotten waren blijkt uit de Griekse Franchthigrot. Daar werden belangrijke resten van tonijn gevonden. Tonijn kan enkel in open zee gevangen worden. Men mag niet uitsluiten dat dit mogelijk was met vlotten maar een zeewaardiger vaartuig lijkt voor tonijnvangst toch noodzakelijk.

Het groot aantal eilanden dat frequent bezocht werd lang voor de landbouw zich verspreidde en de niet gemakkelijke tonijnvangst wijzen er op dat men over zeewaardige vaartuigen beschikte. Ze moeten niet noodzakelijk groot geweest zijn. Polynesië werd verkend door kleine maar zeewaardige bootjes. Welke dat waren in de Middellandse Zee valt nog te ontdekken. De oudste bekende boot werd gevonden in Pesse (NL). Hij werd gemaakt van een denneboom in de periode tussen 8200 en 7600  VOT door jagers en verzamelaars. Leken de boten van de zeevaarders in de Middellandse Zee op de boot van Pesse? We weten het niet maar het is en mogelijkheid. Een andere mogelijkheid is dat boten van riet gemaakt werden.[5]

Het zou echter Cyprus zijn waar bijzonder interessante ontwikkelingen zouden plaats vinden. De vondsten op het eiland leven een belangrijke sleutel voor het begrijpen hoe veeteelt ontstond.[6]
Marc.Vermeersch@gmail.com
Andere blog over zeevaart:
Zeevaart (1) naar Socotra 1,4 miljoen jaar geleden

Dit artikel is onderdeel van de voorstudie van:
Marc Vermeersch,
De geschiedenis van de mens. Deel II,Landbouwers en veetelers. Boek 1, Het ontstaan
en de verspreiding van lanbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië. Verwachte datum= eind
2011.

[1] Melos ligt in het zuidwesten van de Cycladen, een eilandengroep in het zuiden van de Egeïsche Zee, ten westen van de Dodekanesos.

[2] De Dodekanesoseilanden liggen in het zuidoosten van de Egeïsche Zee, dicht bij de Turkse kust. Giali en Rhodos horen bij deze eilandengroep.

[3] Thomas Strasser and Curtis Runnels, Early Seafarers in the Mediterranean: Cretan Evidence for Pre-Homo Sapiens Mariners, April 07, 2010.

[4] Bron:  Thomas F. Strasser et al., Stone Age Seafaring in the Mediterranean. Evidence from the Plakias Region for Lower Palaeolithic and Mesolithic Habitation of Crete, The Journal of the American School of Classical Studies at Athens, Hesperia, Volume 79, 2010, pp 145–190.

[5] Jean Guilaine, p.107. De boot staat momenteel in het Drents Museum in Assen.

[6]Albert J. Ammerman, The First Argonauts: Towards the Study of the Realiest Seafaring in te Mediterranean, p. 81-92. In: Atholl Anderson, James H. Barrett & Katherine V. Boyle ,Editors. The global origins and development of seafaring, Mc Donald Institute Monographs, Cambridge, 2010.

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Cyprus, handel, jagers en verzamelaars, Kreta, Middellandse Zee, Middellandse Zee, prehistorie, zeevaart en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s