De Kalahari 70.000 jaar geleden: religie, totem, kunst en een python (b)

Heilige voorwerpen in de rhinogrot? Zeker zeldzame gekleurde stenen punten

Een python

De plaatselijke San (vroeger Bosjesmannen genoemd), Hambukushu en Ju/’hoansi, jagers en verzamelaars, noemen de omgeving van de grot nog ‘Berg van de Goden’ en ‘Rots die fluistert’. In hun legendes stamt de mens af van de python die ook de droge rivierbeddingen rond de heuvels schiep toen hij er rond kroop op zoek naar water. Een andere Sanlegende verhaalt dat de python in het water viel en er niet meer uit geraakte. Hij werd gered door de giraffe. De slurf van de olifant is in de Sanmythologie vaak een metafoor voor de python. Prof. Sheila Coulson: “In de grot vinden we enkel de drie belangrijkste dieren van de San. Dat is ongebruikelijk. Dit lijkt een zeer speciale plaats. Ze verbrandden de speerpunten niet per ongeluk. Ze brachten ze van honderden kilometers ver mee en verbrandden ze intentioneel. Erg veel stukken van de puzzel passen in elkaar. Dit moet een ritueel voorstellen.”[1]Achter de python was een ruimte die de onderzoekers als een geheime kamer beschrijven. Zij was intensief gebruikt.

Verdere interpretatie: een heilige plaats, totemisme en vooroudercultus

  1. Jagers en verzamelaars hadden wereldwijd heilige plaatsen. Deze in de Tsodiloheuvels was speciaal gekozen om als heilige plaats gebruikt te worden want er zijn veel grotten die beter geschikt waren als woonst en die ook bewoond waren geweest. Heilige plaatsen van jagers en verzamelaars konden grotten zijn maar ook een met stenen afgebakende plaats.[2] Jagers en verzamelaars waren nomaden die rond trokken en zelden of nooit woonden waar hun heilige plaatsen waren. Men kan zich inbeelden dat de Tsodilo Heuvels in Botswana die 410 meter boven een vlakte met een doorsnee van 200 km uitstaken een grote aantrekkingskracht hadden. Er waren rotsen en grotten wat de aantrekking nog moet vergroot hebben. Belangrijke heilige plaatsen van jagers en verzamelaars waren dat nooit voor een clan maar oor meerdere clans. Zij kwamen vaak van ver, meerdere dagreizen, naar zo’n heilige plaats waar ze samen rituelen uitvoerden, eventueel initiaties afsloten. In de neushoorngrot werden voorwerpen gevonden die van meer dan 400 km ver kwamen en het voorwerp waren van rituelen. De stenen punten die er gevonden werden De neushoorngrot lag op een moeilijk toegankelijke plaats, er werd niet gewoond. Kenmerken die de moeilijke ‘overgang’ naar volwassenheid of de ‘passage’ naar religieuze concentratie, zelfs trance, kon bevorderen.
    Op heilige plaatsen in Australië werden vaak heilige voorwerpen bewaard. Veel van dergelijke voorwerpen zouden wij als prullen beschouwen maar de aboriginals hechten er veel waarde aan. Soms waren de voorwerpen zeldzame stenen. In de rhinogrot werd een grote collectie stenen punten (zie foto) gevonden die enkel een ceremonieel gebruik hadden (ze werden verbrand of gebroken maar nergens anders voor gebruikt). Het is mogelijk dat dit de heilige voorwerpen van de San waren.
  2. De religie van jagers en verzamelaars was de vooroudercultus[3] waar het totemisme[4] de toepassing van was op dieren. Dat de San in hun legendes afstammen van een dier, hier de python is, een vaak voorkomend element in de vooroudercultus en het totemisme.[5] De python was hier een symbool. Eigenschappen die aan een totemdier toegekend werden waren menselijke eigenschappen, vaak eigenschappen van een overleden voorouder, b.v. moed, list en volharding. De cultus van een totem was dus ook de cultus van de eigen voorouder(s). Rituelen gaf de mensen moed, verenigden en motiveerde hen. Dergelijke bijeenkomsten waren ook een goede gelegenheid om zaken te ruilen en huwelijkspartners te leren kennen, samen te jagen, te eten en te feesten. Dergelijke bijeenkomsten gingen meestal dor als er meest voedselin de omgeving te vinden was.
  3. In de grot werden ook kleine fragmenten rode oker gevonden. Oker werd door verschillende mensentypes wereldwijd gebruikt als teken van bloed en leven, vaak bij begrafenissen.
    Dr. Marc Vermeersch  – 
    Marc.Vermeersch@gmail.com

Wie meer wil lezen over de religie van jagers en verzamelaars, de vooroudercultus en het totemisme kan terecht in:
Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel I, Jagers en verzamelaars. Boek 2, de maatschappij van jagers en verzamelaars, 472 pagina’s.  ISBN 978 908 134 7716

deel (a) de neushoorngrot
Een verwant thema:
Göbekli Tepe, de oudste tempels ter wereld (1)
Göbekli Tepe, de oudste tempels ter wereld (2)
Göbekli Tepe, de oudste tempels ter wereld (3)

[1]In een interview gaat Prof. Coulson in haar interpretatie van de grot verder dan in haar wetenschappelijk artikel dat ze met twee collega’s schreef (zie deel (a)).In het interview ziet ze duidelijk een python in de rots en legt ze het verband met Sanlegendes. Het interview: Robert Roy Britt, African Carved Python Head May Be Oldest Religious Object, Thursday, November 30, 2006. http://www.foxnews.com/story/0,2933,233375,00.html
[2]In  Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens.
Deel I, Jagers en verzamelaars. Boek 2, de maatschappij van jagers en
verzamelaars, p.108 staat een foto van een dergelijke heilige plaats van
Australische Aboriginals. Over het totemisme in Australië handelt p.105-110.
[3] De vooroudercultus is de verering van de voorouders. Deze heeft als doel dat de voorouders hun nakomelingen helpen met een goede jacht, overvloedig plantaardig voedsel, een goede oogst en een
overwinning op vijanden.
[4]Het totemisme is een geheel van rites en geloofspunten die verband houden dieren, planten, objecten en verschijnselen. Totems zijn meestal dieren, soms bomen of andere planten. De mens vereenzelvigde zich in grote mate met zijn totemdier of totemplant. Het totemisme evolueerde van wat in aanvang waarschijnlijk een jachtritueel was tot een aantal religieuze overtuigingen. Centraal in het totemisme was de overtuiging dat men (de groep, de clan, de stam, het individu) dezelfde essentie en/of een speciale relatie had met een (totem)dier, totem(plant) of een totemobject (zon, maan enzovoort). Mensen leefden in clans maar waren vaak van bij hun geboorte lid van een totem.
 
Door de mens aangebrachte kopjes (cupules) op de sculptuur van de python

Door de mens aangebrachte kopjes (cupules) op de sculptuur van de python

PS. Bij de Akamba van Kenia was de python een voorouder. Bij de San kan dat een (quasi) identiek geloof geweest zijn.
“Volgens sommige Akamba nemen de zielen van voorouders soms de vorm aan van pythons of groene mamba’s.
Daartegenover staat dat een python die men ziet in het woud gedood wordt. De uitleg is dat niet alle pythons bewoond zijn door een pythongeest maar enkel diegene die in het dorp komen en zo bewijzen dat ze speciale belangstelling
voor het dorp hebben.”
(Overgenomen van Gerhard Lindblom, ter voorbereiding van: Deel II, Boek 1)
Bij de Kwaio van het eiland Malaita in Melanesië:
“In het kustwater leven giftige zeeslangen en aan land leeft ook een giftige slangensoort. Sommige slangen zijn heilig voor bepaalde clans. Mensen doden ze gewoonlijk niet omdat ze denken dat ze communiceren met hun voorouders.
(Overgenomen van Roger Keesing, ter voorbereiding van:
Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens.
Deel II, Landbouwers en veetelers.
Boek 1, Het ontstaan en de verspreiding van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië. Verwachte datum= begin 2012.
Esthetisch gevoel en kunst De oorsprong van esthetisch gevoel en kunst.
Oude grottenkunst in Europa: de grotte Chauvet

Het oudste liefdesbeeldje ter wereld.
Een virtueel bezoek aan de grot van Lascaux

Het oudste Europees Venusbeeldje uit de Hohle Felsgrot (D)
Schelpen en pluimen, nieuwe kunstobjecten van neanderthalers
De oudste juwelen ter wereld
Nerja, oudste grottenkunst in Europa, meer dan 40.000 jaar oud
Vela Spila (Kroatië), keramiek 17.500 jaar geleden

Ander artikels over of i.v.m. religie:
In de reeks ‘Op zoek naar de wortels van religie’
(1) kennisreproductie en aanpassingen
(a) vragen
(b) Wat is een mens?
(2) het biologische nut van religie
(c) Wat is het biologisch nut van religie?
(c) Geen recent fenomeen: archeologische sporen
(3) kennis en reproductie
(e) Kennis werd geaccumuleerd en gereproduceerd
(4) kennisreproductie en aanpassingen
(f) De mens was afhankelijk geworden van de reproductie van zijn kennis
(g) Aanpassingen bij de mens
(5) wie leerde wie wat?
(h
) Men leerde van zijn ouders …
(i) en de maatschappij leerde de jongeren
(6) in oorsprong was er … één religie, de vooroudercultus
(j) De functies van de oudste religie van de mensheid

De ziel, het leven, in het Hebreeuws

Rode oker in Maastricht-Belvédère 200.000 tot 250.000 jaar oud

De Kalahari 70.000 jaar geleden: religie, totem, kunst en een python (a)
De Kalahari 70.000 jaar geleden: religie, totem, kunst en een python (b)

 

Advertenties

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Afrika, esthetisch gevoel, ideologie, jagers en verzamelaars, kunst, oudste tempels, religie, Rhinocerosgrot Botswana, Rhinogrot Botswana, rode oker, San, Totemism, Totemisme, vooroudercultus en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s