Schelpen en pluimen, nieuwe kunstobjecten van neanderthalers

De roodpootvalk (Falco_vespertinus)

De roodpootvalk (Falco_vespertinus)

Wetenschappers discussiëren sedert meer dan een eeuw over de verschillen tussen Homo sapiens en neanderthalers. Neanderthalers werden lang voorgesteld als een brute soort, meer aap dan mens, die geen gesproken taal had, geen kunst voortbracht, een inferieure techniek had en zelfs niet kon spreken. Dat beeld moest de afgelopen tientallen jaren bijgesteld worden. Neanderthalers hadden gemiddeld iets grotere hersenen dan Homo sapiens, er werd meer dan een tongbeen (noodzakelijk om te kunnen spreken) gevonden. Kunst van neanderthalers is niet nieuw alhoewel voor sommigen blijkbaar nog altijd onbekend. Er zijn nochtans tamelijk wat voorbeelden. “In Bocksteinschmiede (D) werden twee botjes gevonden, een voetbeentje van een wolf en een rugwervel van een zwaan, met gaatjes aan de top waarvan men kan veronderstellen dat ze dienden als onderdeel van b.v. een halssnoer. Ze zijn circa 110.000 jaar oud en situeren zich in de beginperiode van de neanderthalers. Een kootje van een rendier met een gaatje aan de top en een vossentand met een opgegeven poging om die te perforeren komen uit La Quina (Charente, F).”[1]

Mettertijd komen er meer vondsten die bewijzen dat de neanderthaler, maar ook zijn voorloper in Europa, Homo heidelbergensis, kunst maakten. Twee recente vondsten leverden elk een nieuw type kunstobject op dat voor het eerst gevonden werd op een neanderthalsite.

Mooie pluimen

In de Grotta di Fumane (Italië) werd een grote en gevarieerde verzameling botten van vogels gevonden in moustérienlagen. Ze zijn ongeveer 44.000 jaar oud, duizenden jaren voor Homo sapiens in Italië zou aankomen. Ze kwamen ook van soorten die duidelijk niet als voedsel dienden zoals de lammergier, de zwarte gier, de gouden arend, de roodpootvalk enz. Snij- en schraaptekens werden uitsluitend teruggevonden op de botten van de vleugels en dat duidt op het doelbewust verwijderen van grote pluimen door neanderthalers.  Volgens de auteurs wijst dit om modern symbolisch gedrag van deze neanderthalers.[2]

Doorboorde schelpen die dienden als kralen

neanderthalschelp uit Cueva Anton

neanderthalschelp uit Cueva Anton

In de Cueva de los Aviones (Spanje) werden drie geperforeerde schelpen (van Acanthocardia en Glycymerisà) gevonden naast stukken gele en rode kleurstoffen. In Cueva Antón, 60 km van de kust, werd een geperforeerde Pectenschelp gevonden die aan de buitenkant beschilderd was met een oranje mengsel van goethiet[3] en hematiet[4]. Professor Zilhão besluit: “De Iberische vondsten tonen dat Europese neanderthalers niet verschillend waren van contemporaine Afrikanen in dit opzicht wat ingaat tegen genetische/cognitieve verklaringen voor de opkomst van symbolisme en demografische/sociale verklaringen versterkt.”[5] In begrijpelijker taal: neanderthalers hadden dezelfde capaciteiten als Homo sapiens. Als die capaciteiten zich uitten via kunst dan moet men de verklaring vinden in culturele verschillen, niet in genetische. Neanderthalers konden ook symbolisch denken.

Beide vondsten leveren nieuwe bewijzen dat neanderthalers niet enkel kunst maakten maar dezelfde als Homo sapiens. Beide mensentypes hadden gelijkaardige mentale kapaciteiten en konden symbolisch denken.
Dr.Marc Vermeersch
Marc.Vermeersch@gmail.com
Andere blogs over esthetisch gevoel en kunst
Kunst Olduvai 1,74 M BP, de bavianenkop
De oorsprong van esthetisch gevoel en kunst.
Schelpen en pluimen, nieuwe kunstobjecten van neanderthalers 
De oudste door de mens bewerkte beeldjes
Het oudste liefdesbeeldje ter wereld.
Een virtueel bezoek aan de grot van Lascaux

Chauvet, grottenkunst in Europa tot 32.410 jaar oud
Der Löwenmensch, het oudst bekende beeldje met een combinatie mens-dier
Het oudste Europees Venusbeeldje uit de Hohle Felsgrot (D)
Schelpen en pluimen, nieuwe kunstobjecten van neanderthalers
De oudste juwelen ter wereld
Nerja, oudste grottenkunst in Europa, meer dan 40.000 jaar oud
Vela Spila (Kroatië), keramiek 17.500 jaar geleden
De Kalahari 70.000 jaar geleden: religie, totem, kunst en een python (a) de neushoorngrot
De Kalahari 70.000 jaar geleden (b) de neushoorngrot de interpretatie


[1] Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel I, Jagers en verzamelaars. Boek 1, van Pan tot Homo sapiens, 2008, p.274 e.v.
[2]Marco Peresani, Ivana Fioreb, Monica Galab, Matteo Romandinia, and Antonio Tagliacozzo, Late Neandertals and the intentional removal of feathers as evidenced from bird bone taphonomy at Fumane Cave 44 ky B.P., Italy, PNAS, March 8, 2011, vol. 108 no. 10, p.3888-3893.
[3] Het mineraal goethiet is een ijzer- en zuurstofhoudend hydroxide met de chemische formule Fe3+O.OH
[4] Hematiet is een mineraal dat voornamelijk bestaat uit ferri-oxidekristallen (ijzer(III)oxide, Fe2O3), een van de ijzeroxiden. Het heeft een rode kleur. Het zit in rode oker, zijn aardachtige variant. Rode oker werd wereldwijd door de mens gebruikt bij begrafenissen. Het was het symbool van bloed en bloed was leven.
[5] João Zilhão, Symbolic use of marine shells and mineral pigments by Iberian Neandertals, Proceedings of the National Academy of Sciences, Online Jan. 11, 2010.

Advertenties

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Cueva Anton, esthetisch gevoel, Grotta di Fumane, juwelen, kunst, neanderthaler en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s