Wat is symbolisch denken?

symbolisch denken

symbolisch denken

Symbolisch denken is een manier van denken. Daarbij vertegenwoordigen symbolen een object, een werkelijkheid, een idee enz.. Een ring kan bijvoorbeeld een symbool zijn voor “deze persoon is gehuwd”.

Rode oker was vroeg in de menselijke geschiedenis een symbool voor bloed. Bloed was het symbool voor leven. Jagers en verzamelaars wisten zeer goed dat wie zijn bloed verloor, zijn leven verloor.

Blombos (ZA) toolkit rode oker meer dan 50.000 jaar oud

Blombos (ZA) toolkit rode oker meer dan 50.000 jaar oud

Rode oker werd door verschillende mensentypes vanaf Homo erectus bij begrafenissen werd gebruikt. Dit bewijst dat ze in staat waren om symbolisch te denken. Door rode oker op het lijk te strooien gaven ze bloed/leven mee met de dode. Zij waren er van overtuigd dat de dode bleef leven, dat hij nog leven/een ziel had. Zo is het oudste bovennatuurlijk begrip/entiteit/symbool, de ziel, ontstaan, rechtreeks in het dagelijks leven van jagers en verzamelaars.

Andere symbolen in de vroege geschiedenis van de mens waren totems. Totems zijn waarschijnlijk oorspronkelijk ontstaan uit jachtrituelen maar evolueerden tot symbolen van een groep mensen die een gemeenschappelijk dier (of plant of object) als totem hadden. De eigenschappen die men zijn totem toekende konden reëel (moed, intelligentie) of denkbeeldig (de maan bracht geen voorspoed) zijn, ze waren symbolisch.

In onze maatschappij zijn er ontelbare symbolen: wiskundige, nationale politieke, religieuze, vestimentaire enzovoort. Een iPod of een iPhone zijn ook symbolen. Het zijn gebruiksvoorwerpen maar er een bezitten kan ook een teken zijn dat ‘men er bij hoort’, dat men ‘cool’ is.

Marc.Vermeersch@gmail.be

Advertisements

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Symbolisch denken en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Wat is symbolisch denken?

  1. franscouwenbergh zegt:

    Beste Marc,
    Woorden zijn ook symbolen. Het woord ‘pijp’ is geen pijp, net zo min als een afbeelding van een pijp een pijp is. Maar zodra jij “Pijp!’ roept, heb ik een pijp in gedachte. Typisch menselijk.
    Huisdieren zoals honden kunnen wel de betekenis van woorden leren (“In je mand!”, “Zoek!” etc.) maar ze kunnen niet zelf woorden produceren. Getrainde mensapen kunnen wel gebarenwoorden leren produceren (dus zo groot is de kloof niet) maar heel rudimentair en niet op onze menselijke schaal.
    Mijn inbreng in het human origins- debat is een coherent verhaal over hoe onze mensapenlijke voorouders dit vermogen, het communiceren met namen voor de dingen, hebben verworven en hoe dit ons mentaal uit het dierenrijk heeft doen migreren (kloof!) . Mij lijkt dit een belangrijke inbreng, maar ik ben een te onaanzienlijke en zwakke communicator om mijn inbreng in het debat te doen weergalmen. Vandaar dat ik mijn hoop vestig op betere communicators zoals jij. Maar ik dwaal af.
    Dieren denken natuurlijk ook, de ‘hogere’ dieren althans en vooral de groepsdieren. Ze zouden niet kunnen jagen of kunnen functioneren in hun groep als ze niet zouden kunnen denken. Denken is: mogelijke scenario’s van gebeurtenissen in gedachte afspelen om daar uit te kiezen. De intelligentere onder de individuen, ongeacht de soort, zijn er beter in dan de domme, dat hou je toch.
    Maar symbolisch denken, dus denken met inzet van onze namen voor de dingen is alleen The Symbolic Species (Terence Deacon, 1997) gegeven. Hoe zwak en onaanzienlijk soortje we ook waren toen we daarmee begonnen, het maakte ons weldra tot de ‘hooligans van de savanne’, en het stootte onze soort als een straalmotor op in culturele evolutie, waar alle overige soorten nagenoeg bleven stilstaan.
    Maar jouw blogpost gaat daar natuurlijk niet over, weet ik ook wel. Ik wilde allen maar wijsneuzig doen. In feite vind ik je post jaloersmakend onberispelijk. Of het moest zijn >>>Andere symbolen in de vroege geschiedenis van de mens waren totems.<<<
    Dan moet ik meteen denken aan die indiaan die een bever als totemdier had. Die fluisterde tegen de antropoloog of missionaris (weet ik niet meer): “Kijk eens hoe mooi ik daar zwem!” De ander begon te lachen: ach man, dat is gewoon een bever. Maar de indiaan siste: “Nee man, dat ben ik!”, denkend: die stom bleekgezichten snappen ook echt niks van de wereld.
    En aan twee Zuid-Afrikanen die elkaar tegenkomen. “Wat dans jij?” – “De antilope.” En als de eerst toevallig ook de antilope als totemdier heeft, voelen ze zich nauwer aan elkaar verwant dan wanneer ze familie van elkaar zouden zijn. Waarmee ik maar van mening ben dat voor ‘wilde stammen’ totems geen symbolen waren maar zijnsvormen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s