rode oker in Maastricht-Belvédère 200.000 tot 250.000 jaar oud

Kaart waar de site Belvédère van Maastricht gesitueerd is tegenover de Ardennen en de Eifel waar hematier werd gevonden. Werkstenen gemaakt van vuursteen rond Maastricht werden gevonden in de Eifel en de Ardennen

Kaart waar de site Belvédère van Maastricht gesitueerd is tegenover de Ardennen en de Eifel waar hematier werd gevonden. Werkstenen gemaakt van vuursteen rond Maastricht werden gevonden in de Eifel en de Ardennen

Vorige week (24 februari 2012) verscheen in het blad PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA) een artikel van Prof Wil Roebroeks (Univ. Leiden) over vondsten van rode oker op de Belvédèresite in Maastricht. Deze vondsten zijn tussen 200.000 tot  250.000 jaar oud.

De rode oker (afkomstig van hematiet, Fe2O3) moet over een afstand van minstens 40 kilometer aangevoerd zijn uit de Ardennen of de Eifel (D).

Er is geen zekerheid waarvoor hier rode oker gebruikt is. Het zou kunnen gebruikt zijn bij het bewerken van huiden, als verf of lichaamsversiering, medicinaal gebruik, in kleefstof en bij begrafenisrituelen. 

In mijn eerste boek vermeldde ik in een overzicht van Europese sites van Homo heidelbergensis op p.216 Belvédère (Maastricht, NL), 270.000-50.000 BP. Deze site is gesitueerd op een paar honderd meter van de Maas. Er werden houtskoolresten, resten van botten en werktuigen van vuursteen gevonden. De werktuigen waren van het het moustérien-type. Belvédère is ook één van de oudste vindplaatsen van rode oker in Europa. Gezien de lange periode waaruit de resten stammen moeten deze zowel door heidelbergenis als neanderthalensis zijn nagelaten.” De periode kan nu veel scherper afgesteld worden: tussen 200.000 en 250.000 jaar.

Rode oker was doorheen de geschiedenis van de mens door verschillende mensentypes (erectus, heidelbergensis, neanderthalensis en sapiens) gebruikt bij begrafenissen. Het werd als poeder op de lijken gestrooid.

Rode oker is zeer belangrijk omdat het een van de weinige culturele uitingen is die over een zeer lange periode, bijna 800.000 jaar, telkens weer op dezelfde manier gebruikt werd. Ik heb het in mijn boeken herhaaldelijk vermeld.

Rode oker was een symbool voor bloed. Onze voorouders waren tot voor 10.000 jaar jagers en verzamelaars. De jacht nam hun denken in. Zij wisten zeer goed dat als mens en dier te veel bloed verloren het leven ook verdween. (Daaruit ontstond waarschijnlijk het oudste bovennatuurlijk begrip, de ziel, maar daar gaan we hier niet verder op in.)

Rode oker is met andere woorden ook een duidelijke verwijzing naar de mogelijkheden van de mens, dus ook oudere mensentypes, om symbolisch te denken. Rode oker was het symbool voor leven en voor leven na de dood.

Marc.Vermeersch@gmail.com
Het artikel van Prof. Roebroeks:
Wil Roebroeks, Mark J. Sier, Trine Kellberg Nielsen, Dimitri De Loecker, Josep Maria Parés, Charles E. S. Arps, and Herman J. Mücher, Use of red ochre by early Neandertals, PNAS, 24.2.2012, 109.

Blogs met vermelding van rode oker:
Op zoek naar de wortels van religie (2) het biologisch nut van religie?
De Kalahari 70.000 jaar geleden: religie, totem, kunst en een python (b)
Wanneer kwamen de eerste mensen in Amerika aan?

Vermeldingen van rode oker in boek 1, van Pan tot Homo sapiens:
Atapuerca, 213
Becov, 194
Belvedere, NL, 216
Blombos, 315
Himbavrouwen, 194
Homo neanderthalensis, 278
Hunsgi, 194
Kapthurin Formation, 314
Lion Cavern, Ngwenya Range, 314
Nooitgedacht, 194
Tan-Tan, 194
Terra Amata, 194
Twin Rivers, 314
Zuid-Afrika, 850.000 BP, 194
Vermeldingen van rode oker in boek 2, de maatschappij van jagers en verzamelaars:
Andamaneilanden 28, 33
Australie 77, 120
60 a 53.000 BP 116
zoektocht 112
Begrafenis
aterien 253
Australie 93, 118
capsien 254
Dolni Věstonice, (TSJ) 184
Pushkari (Oekraine) 178
Skateholm (ZW) 206
Sungir (Rus) 202
Tasmanie 128
Dolni Věstonice (TSJ) 184
Groeve,
Australie 112
Handel
Australie 111
Heilige voorwerpen 433
Huwelijk
Aruntastam (AU) 341
Initiatie
Australie 95
Kebaracultuur 262
Kunst
Australie 119
Tasmanie 134
verf 189, 192
Lukenya Hill (TAN) 257
Matupi (DRC) 260
Mijnen
Wonderwerk, Blombos 388
Oorlogskleur
Australie 114
Religie 413
Tasmanie 133
Zuid-Afrika 389

Ander artikels over of i.v.m. religie:
In de reeks ‘Op zoek naar de wortels van religie’
(1) kennisreproductie en aanpassingen
(a) vragen
(b) Wat is een mens?
(2) het biologische nut van religie
(c) Wat is het biologisch nut van religie?
(c) Geen recent fenomeen: archeologische sporen
(3) kennis en reproductie
(e) Kennis werd geaccumuleerd en gereproduceerd
(4) kennisreproductie en aanpassingen
(f) De mens was afhankelijk geworden van de reproductie van zijn kennis
(g) Aanpassingen bij de mens
(5) wie leerde wie wat?
(h
) Men leerde van zijn ouders …
(i) en de maatschappij leerde de jongeren
(6) in oorsprong was er … één religie, de vooroudercultus
(j) De functies van de oudste religie van de mensheid

De ziel, het leven, in het Hebreeuws

Rode oker in Maastricht-Belvédère 200.000 tot 250.000 jaar oud

De Kalahari 70.000 jaar geleden: religie, totem, kunst en een python (a)
De Kalahari 70.000 jaar geleden: religie, totem, kunst en een python (b)

Advertenties

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Homo heidelbergensis, rode oker en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s