Göbekli Tepe, de oudste tempels ter wereld (2)

Göbekli Tepe Overzicht

Göbekli Tepe Overzicht

Een heiligdom
De praktijk om grote monumenten of gebouwen op te richten begon in Göbekli Tepe.  Het was een ritueel centrum, een heiligdom. Er werden bij recente opgravingen weliswaar huizen gevonden maar deze werden na de beginfase gebouwd. Het succes van Göbekli Tepe als heiligdom kan permanente bewoners aangetrokken hebben. Klaus Schmidt, die de site onderzocht vanaf 1995, denkt dat groepen mensen uit een straal tot 100 kilometer uit de omtrek er naar toe kwamen en er een of twee keer per jaar vergaderden. Als dit waar is, dan kwamen mensen uit Jerf el Ahmar er waarschijnlijk ook naar toe. “De beelden kunnen clantotems geweest zijn of afbeeldingen van neolithische goden – maar er was geen moedergodin geweest in Göbekli. Alle dieren zijn mannelijk en er is ook een gravure van kalksteen van de site van een menselijke figuur met een opgerichte penis.” 
Gelijkaardige T-vormige pilaren met reliëfs van mensen kwamen ook voor in het jongere Nevali Çori en Karahan Tepe.
Dieren in Göbekli Tepe en wat ze betekenen
Er werden resten gevonden van 15.471 dieren die konden geïdentificeerd worden en 23.233 die niet konden niet-geïdentificeerd worden.
Aantal botresten waarvan de dierensoort kon bepaald worden
7949 gazelle
2574 oeros
1177 onager (West-Aziatische ezel)
944 geit
863 everzwijn
971 vos
386 haas
293 schaap
170 edelhert
69 Indische gerbil, Tatera indica
33 kortstaartmolrat
21 wilde kat
5 langooregel
5 wolf
3 damhert
2 wezel
1 gevlekte bunzing
1 Euraziatische das
1 luipaard
1 grondeekhoorn
1 hamster
1 knaagdier
Verder: 60 resten van vogels waarvan 10 kraaien, 8 kauwen, 7 trappen, 6 kraanvogels en 1 gier.

Göbekli Tepe Plan. Onderaan de min of meer cirkelvormige omtrek van de tot nog toe opgegraven 4 tempels

Göbekli Tepe Plan. Onderaan de min of meer cirkelvormige omtrek van de tot nog toe opgegraven 4 tempels

Allemaal wilde dieren
Gazelles maakten 51% van het totaal aantal bekende dierenresten uit, 8 % waren van ona-gers, 17% van oerossen die echter ongeveer 50% van het vlees moeten geleverd hebben tegen slechts 15% van alle vlees dat van gazelles kwam. Er waren geen sporen van geiten. Maar wel van schapen. Vossen leverden 6% van het aantal resten. Uit analyse van de resten bleek dat op deze laatste gejaagd werd voor hun vacht of staart niet voor hun vlees. Opvallend is dat er meer resten van mannetjesdieren gevonden werden dan van vrouwtjesdieren. Dit is enkel verklaarbaar door een zeer gerichte jacht.
Afgebeelde dieren geen weerspiegeling van jachtbuit
De afgebeelde dieren zijn geen weerspiegeling van de resten van de dieren waar op gejaagd werd. De slang en de vos zijn bijvoorbeeld dieren die een hoge symbolische waarde hadden. De vos (zie …) sedeert meer dan 10.000 jaar. De slang zou tot in Genesis en later een symbo-lische rol hebben in Zuidwest-Azië.
28 slang
12 vos
7 everzwijn
5 kraanvogel
6 oeros
2 wild schaap
1 onager
1 gazelle
1 luipaard of leeuw
1 (of >) schorpioen
1 (of >) spinnen
1 waarschijnlijk bruine beer
1 viervoeter (onbekende soort)
9 Onbekend
15 Pictogrammen (abstracte tekens)
Op de sites van Jerf el Ahmar en Tell ‘Abr 3 (Noord-Levant), Karahan Tepe (Oost-Taurus), maar vooral in Göbekli Tepe en werden katachtigen, vossen en stieren uitgebeeld.

Göbekli Tepe ligt in Zuidoost-Anatolië waar de landbouw zou ontstaan

Göbekli Tepe ligt in Zuidoost-Anatolië waar de landbouw zou ontstaan

Het heiligdom en de toenmalige religie
Göbekli Tepe is bijzonder interessant omdat men vaststelt dat jagers en verzamelaars die een tijd na het begin van Göbekli Tepe boeren werden hetzelfde heiligdom verder uitbouwden en als boeren dezelfde symbolen gebruikten als hun voorouders, die jagers en verzamelaars waren. De essentie van religie is ook ‘do ut des’, geven om te krijgen. Men bad tot de voorouders om een goede jacht te krijgen en een jaar met veel granen, noten, groenten enz.
Dr. Marc Vermeersch

Deze is verder uitgewerkt in:
Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel II, Landbouw en veeteelt. Boek 3, Het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië (oktober 2014).
Meer lezen over het totemisme en de oorsprong van religie?
Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens.
Deel I, Jagers en verzamelaars. Boek 2, de maatschappij van jagers en verzamelaars, 2008, p.400-438  en vele kortere besprekingen bij verschillende groepen op verschillende continenten.
In de reeks: Göbekli Tepe, de oudste tempels ter wereld

Göbekli Tepe, de oudste tempels ter wereld (3)De auteur geeft een lezing over de tempels van Göbekli Tepe en het nog veel oudere heiligdom van de Rhinocerosgrot in Botswana,  70.000 jaar oud. Daar werd een ander totemdier, de python vereerd, de pythoncultus. De python was in sub-Saharaans Afrika een op vele plaatsen vereerd totemdier. Mail naar: Marc.Vermeersch@gmail.com

Andere blogs over esthetisch gevoel en kunst
Kunst Olduvai 1,74 M BP, de bavianenkop
De oorsprong van esthetisch gevoel en kunst.
Schelpen en pluimen, nieuwe kunstobjecten van neanderthalers 
De oudste door de mens bewerkte beeldjes
Het oudste liefdesbeeldje ter wereld.
Een virtueel bezoek aan de grot van Lascaux

Chauvet, grottenkunst in Europa tot 32.410 jaar oud
Der Löwenmensch, het oudst bekende beeldje met een combinatie mens-dier
Het oudste Europees Venusbeeldje uit de Hohle Felsgrot (D)
Schelpen en pluimen, nieuwe kunstobjecten van neanderthalers
De oudste juwelen ter wereld
Nerja, oudste grottenkunst in Europa, meer dan 40.000 jaar oud
Vela Spila (Kroatië), keramiek 17.500 jaar geleden
Kunst. De denker en de zittende vrouw.
De Kalahari 70.000 jaar geleden: religie, totem, kunst en een python (a) de neushoorngrot
De Kalahari 70.000 jaar geleden (b) de neushoorngrot de interpretatie
Advertenties

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Göbekli Tepe, godsdienst, heilige plaats / tempel, oudste tempels, religie, Symbolisch denken, Totemisme en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s