Kunst Olduvai 1,74 M BP, de bavianenkop

Olduvai Kunst Bavianenkop

Olduvai Kunst.e bavianenkop, 1,6 miljoen jaar oud.

De bavianenkop uit Olduvai. 1,74 miljoen jaar oud. Door de mens geretoucheerd.

De vraag wanneer de mens de oudste kunst maakte is belangrijk omdat het wijst op belangrijke mentale eigenschappen. In het eerste boek over de geschiedenis van de mens argumenteerde ik dat de mens esthetisch gevoel (de waardering van het schone) had ontwikkeld in zijn evolutie, in de strijd voor zijn bestaan. (Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel I, Jagers en verzamelaars.  Boek 2, de maatschappij van jagers en verzamelaars, 2008, p.80)

Kunst was al wat door de mens was gemaakt en zijn esthetisch gevoel aansprak. Een zeer ruime definitie maar dat is ook noodzakelijk als men een tijdspanne van meer dan 2 miljoen jaar en alle culturen wil omvatten.

Er konden drie fasen onderscheiden worden in de evolutie. Een eerste fase waarin de mens objecten die in de natuur voorkwamen mooi vond, b.v. het kiezelsteentje van Makapansgat. Niet door de mens bewerkt, dus in onze definitie geen kunst. Een tweede fase waarin de mens objecten die in de natuur voorkwamen retoucheerde, aanpaste, dus actief ingreep. Kunst, want de mens veranderde een object om het beter te laten overeenkomen met wat hij mooi vond. In hetzelfde boek worden voorbeelden gegeven van twee vrouwenbeeldjes die respectievelijk tussen 233.000/800.000 jaar en 400.000 jaar oud zijn. (p. 199-200).
E
r is echter een nog veel ouder object dat door de mens bewerkt werd, 1,74 miljoen jaar geleden. Dat is de periode (1,8 M BP)  waarin de mens controle verwierf over het vuur, acheuleaanse werktuigen (zie Boek 1, p.85-95, en http://wp.me/p12Q9L-81) werden ontwikkeld, het basiskamp voorkwam en Homo erectus/ergaster opkwam.  Mary Leakey publiceerde in 1971 een artikel met de verslagen van de opgravingen tussen 1960 en 1963 in Olduvai, de plaats waar de oudste werktuigen van hominiden gevonden werden. Deze zijn tot 2,6 miljoen jaar oud.

Er werd een kei van fonoliet (zeer hard gesteente) gevonden die door de mens was bewerkt. De kei had een zekere gelijkenis met een apenkop. Hij kreeg de naam bavianenkop. Er was een groef aangebracht die rondom de schedel liep. Op de linkerwang waren zes kopjes (cupules) aangebracht. (zie illustraties). Die kopjes zouden door mensen tot recent gemaakt worden, dus gedurende 1,8 miljoen jaar. ze kwamen voor in Afrika, in India en werden door de mens uitgevoerd tot in Australië, ook in Tasmanië, in Amerika. Een bijzonder grote culturele continuïteit!

Dit en andere vondsten versterken het idee dat de mens over een zeer lange periode zijn mentale capaciteiten stap voor stap ontwikkelde en niet in een korte ‘stoot’ toen Homo sapiens opkwam.

Dr. Marc VermeerschMarc.vermeersch@gmail.com

 Aanvullende informatie

Mary Leakey writes: “In concluding this review of the lithic material from Oldowan and Developed Oldowan Sites the grooved and pecked phonolite cobble found in Upper Bed I at FLK North must be mentioned. This stone has unquestionably been artificially shaped. But it seems unlikely that it could have served as a tool or for any practical purpose. It is conceivable that a parallel exists in the quartzite cobble found at Makapansgat in which natural weathering has simulated the carving of two sets of hominid-or mre strictly primate- features on parts of the surface. The resemblance to primate faces is immediately obvious in this specimen, although it is entirely natural, whereas in the case of the Olduvai stone a great deal of imagination is required in order to see any pattern or significance in the form. With oblique lighting, however, there is a suggestion of an elongate, baboon-like muzzle with faint indications of a mouth and nostrils. By what is probably no more than a coincidence, the pecked groove on the Olduvai stone is reproduced on the Makapansgat specimen by a similar but natural groove and in both specimens the positions of the grooves correspond to what would be the base of the hair line if an anthropomorphic interpretation is considered. This is open to question, but nevertheless the occurrence of such stones at hominid sites in such remote periods is of considerable interest.” M.D. Leakey, Olduvai Gorge3 Excavations in Beds I and II, 1960-1693, (Cambridge: Cambridge University Press, 1971), Vol. 3, p. 269.
Andere blogs over esthetisch gevoel en kunst
Kunst Olduvai 1,74 M BP, de bavianenkop
De oorsprong van esthetisch gevoel en kunst.
Schelpen en pluimen, nieuwe kunstobjecten van neanderthalers 
De oudste door de mens bewerkte beeldjes
Het oudste liefdesbeeldje ter wereld.
Een virtueel bezoek aan de grot van Lascaux

Chauvet, grottenkunst in Europa tot 32.410 jaar oud
Der Löwenmensch, het oudst bekende beeldje met een combinatie mens-dier
Het oudste Europees Venusbeeldje uit de Hohle Felsgrot (D)
Schelpen en pluimen, nieuwe kunstobjecten van neanderthalers
De oudste juwelen ter wereld
Nerja, oudste grottenkunst in Europa, meer dan 40.000 jaar oud
Vela Spila (Kroatië), keramiek 17.500 jaar geleden
Kunst. De denker en de zittende vrouw.
De Kalahari 70.000 jaar geleden: religie, totem, kunst en een python (a) de neushoorngrot
De Kalahari 70.000 jaar geleden (b) de neushoorngrot de interpretatie

Advertenties

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in acheuleaan, Afrika, Homo erectus, Homo sapiens, Symbolisch denken en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s