Jagers en verzamelaars namen varkens over van boeren in Denemarken en Noord-Duitsland

Jagers en verzamelaars vd Ertebøllecultuur namen varkens over van de zuidelijker levende boeren

Jagers en verzamelaars vd Ertebøllecultuur namen varkens over van de zuidelijker levende boeren

Driehoek: gedomesticeerd varken, Sus
Rood, Vierkant: everzwijn, Europees DNA
Gele cirkel: onbekend (wild of gedomesticeerd), Zuidwest-Aziatisch DNA
Rode cirkel O: onbekend (wild of gedomesticeerd), Europees DNA
Gele driehoek: gedomesticeerd varken, Sus, met Zuidwest-Aziatisch DNA
Geel: Zuidwest-Aziatisch DNA
Rood: Europees DNA
De landbouw verspreidde zich uit Zuidoost-Anatolië en de Levant naar Griekenland en de Balkan. Van daar ging het langs de Donau naar Duitsland en de Benelux. Daar bleven echter culturen bestaan van jagers en verzamelaars zoals de Swifterbantcultuur in Nederland en de Ertebøllecultuur in Noord Duitsland, Denemarken en het zuiden van Zweden. Ze leefden voor een groot deel aan de kust van schaal-en schelpdieren en vis. Ze jaagden ook, en everzwijnen (Sus scrofa scrofa) waren daarbij geliefkoosd wild.

In een recente studie werd bewezen dat jagers en verzamelaars van de Ertebøllecultuur varkens sus scrofa domestica), gedomesticeerd in tegenstelling tot hun voorouders, de everzwijnen,  overname van de boeren in de gebieden ten zuiden van de Ertebøllecultuur. Dit kwam aan het licht door de analyse van mtDNA van botten van zowel everzwijnen als varkens. De studie betrof de periode tussen circa 5500 en 4200 cal VOT.  Een vondst dateert uit de periode 4720 to 4582 cal VOT.

Op de kaart kan men zien dat er ten zuiden van het gebied van de Ertebøllecultuur bijna geen botten van everzwijnen meer voorkomen, enkel in Dresden en Zauschwitz. maar ook in Denemarken komen de botten overwegend van gedomesticeerd de dieren. De studie maakte ook duidelijk dat de vermenging tussen Zuidwest-Aziatische varkens (19,1%) en Europese everzwijnen gezorgd had voor een mix waarin de Europese dieren een sterk overwicht hadden (alle tekens met een rode kleur).

Uit de studie blijkt dat gedomesticeerde varkens 500 jaar later dan tot nog toe gedacht werd in het noorden van Duitsland en in Denemarken voorkwamen.

Deze studie heeft een sluitend bewijs dat jagers en verzamelaars gedomesticeerde dieren over namen van boeren. De landbouw bleef in deze Europese zone lang stilstaan voor haar een nieuwe doorbraak naar het noorden kwam. Het kweken van varkens was waarschijnlijk een eerste breuk in de richting van de overstap naar veeteelt. De mensen van de Ertebøllecultuur zouden ook gedomesticeerde granen oogsten voor ze aan landbouw deden. Die granen kwamen uiteraard ook van de boeren van de lineaire bandkeramiek of een van de latere landbouwculturen.

We weten vandaag dat jagers en verzamelaars niet spontaan overstapten naar landbouw en veeteelt. Pygmeeën leefden duizenden jaren naast Bantoes zonder dat zij landbouw overnamen. Op de Andamaneilanden leefden varkens, misschien uitgezet door zeevaarders, als toekomstige voedselvoorraad. De daar levende rechtstreekse afstammelingen van de laatste exodus uit Afrika jaagden er op. Ze domesticeerden ze niet. Dat was bij de Ertebøllecultuur niet het geval. Zij namen varkens over, misschien omdat ze gezien hadden bij boeren wat de voordelen waren van varkensteelt en een voorraad vlees in de nabijheid te hebben. Een zeer grote overgang was dat niet. Gedomesticeerd de varkens liepen vrij rond. Om ze niet te laten verwilderen moesten ze wel in een jeugd de mens gewoon worden. Dat was bij de Buid van Mindoro op de Filippijnen en bij de Baruya van Papoea-Nieuw-Guinea het werk van de vrouwen.

Dr. Marc Vermeersch – marc.vermeersch@gmail.com
Als deze blog u interesseerde dan zou deze u ook belangstelling kunnen hebben voor deze:
De domesticatie van wilde dieren (6) het varken 

Bron: Ben Krause-Kyora et al.,  Use of domesticated pigs by      Mesolithic hunter-gatherers in northwestern Europe, Nature Communications  4, 07 December 2012 Article number: 2348.

Advertenties

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Ertebølle, jagers en verzamelaars, landbouw en veeteelt, Papoea Nieuw-Guinea, prehistorie, varken, verspreiding van l&v en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s