Ophidische vrouwenbeeldjes in de Ubaidcultuur, 5000-4000 VOT

Ubaidcultuur, vrouwenbeeldjes met slangenkop of hagediskop. Voor het eerst in de geschiedenis wordt de vrouw slank voorgesteld

Ubaidcultuur, vrouwenbeeldjes met slangenkop of hagediskop. Voor het eerst in de geschiedenis wordt de vrouw slank voorgesteld

Ubaid is de naam voor de periode in Mesopotamië en omliggende zones tussen 5000 en 4000 VOT. Oudere vrouwenbeeldjes van de Ubaidperiode uit centraal en noordelijk Mesopotamië toonden volslanke vrouwen in tegenstelling tot deze van de Ubaid in het zuiden. Daar hadden beeldjes een verlengd/uitgerekt hoofd, misschien een verband met de daar voorkomende vervorming van de schedel? De neus en de ogen werden extra benadrukt.

Ubaidcultuur, vrouwenbeeldje met slangenkop en kind

Ubaidcultuur, vrouwenbeeldje met slangenkop en kind

De borst was vlak en de heupen slank. De beeldjes hadden geen voet ze konden dus niet alleen rechtop staan. In de literatuur noemt men ze Ophidisch, wat betekent als een slang, in de vorm van een slang. De vorm het verlengde hoofd van de beeldjes doet denken aan een slang, anderen doet het denken aan een hagedis. Beide zijn overigens schubreptielen (squamata).
In de Ubaidperiode kwam zo een breuk in een traditie die honderdduizenden jaren oud was.

Beeld uit de Halaperiode, die de Ubaid voorafging. De vormen zijn hier nog weelderig.

Beeld uit de Halaperiode, die de Ubaid voorafging. De vormen zijn hier nog weelderig.

Beeldjes van vrouwen werden voor het eerst niet meer voorgesteld met weelderige vormen maar rank en slank.
Voorbeelden zijn beeldjes van vrouwen met het hoofd van een vogel, ook met de kop van een slang (of hagedis). De link met het totemisme is hier duidelijk. Omdat mensen toen nog dieren als symbolen voor totemgroepen en/of als clans hadden behouden en ze geloofden dat de mens en zijn totemdier de zelfde (reïncarneerbare) ziel hadden werden beide in een beeld verenigd. (zie het oudst bekende beeld in die zin, de leeuwenmens van Hohle Fels).
We hebben er het raden naar waarom men plots omschakelde: waren dikke vrouwen minder in trek omdat er (meestal) meer dan voldoende voedsel was in de ‘tuin van Eden’? Legde de uiterst slanke vorm van de slang de vorm van de vrouwenbeeldjes op?

Bron: Frank Hole, a monumental Failure: the collapse of Susa, in: Robert A. Carter and Graham Philip Eds.,Beyond the Ubaid, Transformation and integration in the late prehistoric societies of the Middle East, Studies in Ancient Oriental Civilization 63, Chicago, The Oriental Institute of the University of Chicago, 2010, p. 149-151

Dr. Marc Vermeersch – marc.vermeersch@gmail.com
Blog geschreven als voorbereiding op:

Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel II, Landbouwers en veetelers. Boek 3, Het ontstaan en de verspreiding van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië. Verwachte datum= begin 2014
Andere blogs over esthetisch gevoel en kunst
Kunst Olduvai 1,74 M BP, de bavianenkop
De oorsprong van esthetisch gevoel en kunst.
Schelpen en pluimen, nieuwe kunstobjecten van neanderthalers 
De oudste door de mens bewerkte beeldjes
Het oudste liefdesbeeldje ter wereld.
Een virtueel bezoek aan de grot van Lascaux

Chauvet, grottenkunst in Europa tot 32.410 jaar oud
Der Löwenmensch, het oudst bekende beeldje met een combinatie mens-dier
Het oudste Europees Venusbeeldje uit de Hohle Felsgrot (D)
Schelpen en pluimen, nieuwe kunstobjecten van neanderthalers
De oudste juwelen ter wereld
Nerja, oudste grottenkunst in Europa, meer dan 40.000 jaar oud
Vela Spila (Kroatië), keramiek 17.500 jaar geleden
Kunst. De denker en de zittende vrouw.
De Kalahari 70.000 jaar geleden: religie, totem, kunst en een python (a) de neushoorngrot
De Kalahari 70.000 jaar geleden (b) de neushoorngrot de interpretatie
Grottenkunst, Maros, Sulawesi, Indonesië, 40.000 jaar BP
Slangen werden afgebeeld op pilaren in Göbekli Tepe. Het waren waarschijnlijk symbolen voor totemgroepen en/of clans. De kans is groot dat de slang als symbool bleef bestaan van Göbekli Tepe (vanaf 9750 VOT) over de Ubaidcultuur (5000 – 4000 VOT) tot in de Genesis (Oud Testament) waar de slang Eva liet in de appel bijten.

Göbekli Tepe Site slangen uitgehakt in een pilaar, waarschijnlijk  totemdieren.

Göbekli Tepe Site slangen uitgehakt in een pilaar, waarschijnlijk totemdieren.

Advertenties

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in esthetisch gevoel, Göbekli Tepe, kunst, ophidische vrouwenbeeldjes, Totemism, Ubaid, Zuidwest-Azië en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s