Homo naledi, nieuw mensentype in Zuid-Afrika

2017

Vandaag (9.5.17) werd bekend gemaakt dat er nieuwe botten van Homo naledi werden gevonden. Een verdere analyse van de eerst gevonden botten, met 6 verschillende methodes, gaf een ouderdom tussen 236.000 and 335.000 jaar. Bij de bekendmaking in 2015 kon men slechts een schatting maken op basis van de vorm van de botten zelf, niet van een analyse van de botten, de omgeving enz. Een grove aanduiding dan ging uit van 2 à 3 miljoen jaar. Niemand had dergelijk jonge fossielen verwacht.

Een eerste besluit is dat een echt primitieve homo (maar toch een mens) tot vrij recent wist te overleven in Zuid-Afrika. Dat dit type mens zo lang kon bestaan en waarschijnlijk evolueren, zou kunnen verklaren dat hij zijn doden borg in de grot. Hij bestond kort voor of -wie weet- toen Homo sapiens al verschenen was.
We weten meer maar dat roept nieuwe vragen op.
– waren de kleine hersenen tot meer in staat dan louter op basis van de omvang kan verwacht worden? Cfr. Homo floresiensis.
– was Homo sapiens verantwoordelijk voor zijn verdwijnen?
– Hoeveel andere minder ontwikkelde mensentypes bleven bestaan tot recent?
Er werd een nieuwe kamer, Lesedi, in de grot gevonden met gelijkaardige botten, van minstens drie individuen waarbij een kind van minder dan vijf jaar maar daarvan zijn nog geen dateringen. Ze ligt op 100 meter van de eerste kamer, naledi.

 

Homo naledi draagt een dode naar de Dinaledi kamer van de Rising Star Grot. Tekening Jon Foster
Homo naledi draagt een dode naar de Dinaledi kamer van de Rising Star Grot. Tekening Jon Foster

 

Homo naledi schedel / skull

Homo naledi schedel

Homo naledi gelaat, reconstructie

Homo naledi gelaat, reconstructie

Homo naledi kaart vindplaats

Homo naledi kaart vindplaats

In Zuid-Afrika werd een nieuw mensentype ontdekt. De onderzoekers delen het in bij het geslacht Homo. De booten van Homo naledi werden gevonden in de Dinaledi Chamber, in het Rising Star grottencomplex, in de omgeving van Maropeng, niet ver van Johannesburg. ‘Naledi’ betekent ‘ster’ in het Sesotho. De grot werd ontdekt in september 2013. Onderzoekers vonden een verticale schacht, 12 meter lang met een gemiddelde breedte van slechts 20 cm. Daarna vonden ze een kamer 30 meter onder de grond, Site U.W. 101, de Dinaledi Chamber. De professor die het onderzoek leidde, Lee Berger, deed o.a. via sociale media een oproep aan kleine en magere paleoanthropologen om de grot verder te onderzoeken. Hij koos voor zes vrouwen.

Het is een grote vondst van niet minder dan 1550 botten van minstens 15 individuen, volwassenen, kinderen en mannen en vrouwen. Dit is de grootste verzameling botten die ooit in Afrika op een plaats werd gevonden. De botten zijn opvallend gelijkend. De onderzoekers denken dat ze zouden kunnen horen bij één familie.

Kenmerken van Homo naledi

  • De schedelinhoud was gelijkaardig aan hominiden die leefden tussen 2 en 4 miljoen jaar geleden, klein in vgl. met Homo. Er werden 4 gedeeltelijke schedels gevonden. De mannen hadden een schedelinhoud van ca. 560 cc, de vrouwen van ca. 465 cc.
  • De schedelvorm is uniek maar lijkt meest op die van Homo habilis of Homo rudolfensis, de oudste mensentypes, niet op de schedelvorm van de Australopitheken.
  • De gevonden mannen waren 150 cm groot, de vrouwen waren een beetje kleiner en wogen een beetje minder dan de mannen. Het geschatte gewicht van de gevonden exemplaren wordt geschat tussen 39,7 kg en 55,8 kg.
  • De borstkas, schouders en bekken lijken meer op die van oudere hominiden dan die van Homo. Voor veranderingen in de menselijke schouder ziet: De menselijke schouder: aangepast om speren te gooien. Van een oud mensentype moet het niet verwonderen dat de schouder nog niet geëvolueerd is. De eerste mensen jaagde waarschijnlijk nog niet met speren. Het is pas als de mens met speren ging jagen dat natuurlijke selectie zou zorgen voor een schouder aangepast aan het succesvol werpen van speren.
  • De hand, de pols, de duim en de arm passen eerder bij Homo. De hand van Homo naledi was net als die van andere vroege mensen beter geschikt dan bij de Australopitheken om objecten vast te nemen en te manipuleren. De vingers van de hand zijn nog gekromd, maar minder dan bij de Australopitheken,
  • De onderste ledematen en de voeten zijn moderner, ze passen eerder bij Homo. Australopitheken hadden lichamen die beter geschikt waren om in bomen te klimmen dan Homo naledi. Hij past op dit punt in de lijn van Homo. Uit de voeten bleek dat Homo naledi volledig tweevoetig was. Minder in bomen klimmen, (misschien of bijna) uitsluitend rechtop lopen houdt waarschijnlijk ook in dat zijn manier van leven eerder op die van de vroege Homo leek.
  • De tanden zijn klein wat er op wijst dat ze niet gebruikt werden om veel en hard te kauwen zoals bij de Australopitheken.

Er werden geen werktuigen in de grot gevonden.

De onderzoekers geven in deze publicatie nog geen datering op noch een schatting van de ouderdom van de specimen. Dit is uiteraard essentieel is voor een evaluatie van het belang van de vondst. In de berichtgeving (niet van de auteurs) over de vondst werd geschreven over een ouderdom tussen 2,5 en 3 miljoen jaar. De geologen die de grot onderzochten stellen dat ze maximaal 3 miljoen jaar oud is.

Homo naledi tekening grot

Homo naledi tekening grot

De botten kwamen niet tegelijk terecht in de grot. John Hawks, één van de onderzoekers sluit uit dat roofdieren de botten er door roofdieren zouden gekomen zijn want er is geen enkel kauw- of bijtspoor op de botten en er is geen enkel roofdier dat zo botten zou verzamelen. Er is niets dat wijst op een instorting van rots die de vroegste mensen zou bedolven hebben en ook niet van water dat botten zou meegevoerd hebben. Hawks besluit dat de beste hypothese is dat soortgenoten daar de botten bijgelegd hebben.

Begraven?
Omdat de botten samen gevonden werden zijn er veronderstellingen dat ze door deze mensen daar gelegd werden, een vorm van begraven. Dat is waarschijnlijk een uiting van respect en liefdevolle gevoelens voor de overledenen. Dat kon al dan niet gepaard gaan met geloof in een leven in het hiernamaals, wat uiteraard een ver gevorderde mentale en culturele ontwikkeling veronderstelt. Er is geen enkel feit in de grot (maar wat wordt verder ontdekt?) dat wijst op geloof in het hiernamaals. De kiezel van Makapansgat (zie ‘van Pan tot Homo sapiens’, p.80) die tussen 2,5 en 3 miljoen jaar geleden door een hominide naar zijn grot werd meegebracht Een bijkomend probleem is dat de plaats van de botten niet kon bereikt worden zonder bijkomende verlichting. Het oudste bewijs voor gebruik van vuur is 1,7 miljoen jaar oud. (zie ‘van Pan tot Homo sapiens’, p. 174-179)

Om het bewust bijleggen van de botten te verklaren zou Homo toen in zijn ontwikkeling veel verder gevorderd zijn dan tot nog toe werd verondersteld. Vuur gebruiken was een belangrijke –maar te bewijzen- techniek die de vroege mens beheerste.

Homo nadeli kan een voorloper geweest zijn van de mens maar zeker is dat niet. Oost-Afrika was tussen 5 miljoen jaar geleden tot aan Homo sapiens het toneel van veel hominiden. De natuurlijke selectie kon maximaal werken. Homo sapiens is er het resultaat van.

Homo naledi in stamboom

De grote kies van Homo naledi in de stamboom

Dr. Marc Vermeersch   marc.vermeersch@gmail.com

Bronnen
Lee R Berger, John Hawks et al., Homo naledi, a new species of the genus Homo from the Dinaledi Chamber, South Africa, eLIFE, elifesciences.org. http://elifesciences.org/content/4/e09560#sthash.k233DxQb.dpuf

Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel I, Jagers en verzamelaars. Boek 1, van Pan tot Homo sapiens, 405 pagina’s. ISBN 978 908 134 7709

Drake, Nadia (15 September 2015). “Mystery Lingers Over Ritual Behavior of New Human Ancestor”. National Geographic News. Retrieved 16 September 2015.

Advertenties

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Afrika, Homo nadeli en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s