De oorsprong van de Ieren

Ierland genetische affiniteit

Bovenaan links: Iers DNA van de eerste boeren is nauwst verwant met Spaans en Sardijns DNA. De verwantschap loopt tot in Zuidoost-Anatolië waar de landbouw ontstond.  Bovenaan rechts. De derde, grootste, migratie kwam van de Pontisch-Kaspische steppe door Duitsland naar Ierland. Hongaars DNA wordt getoond als vergelijkingspunt.

De contouren van de oorsprong van de moderne Europeanen krijgt, dankzij genetisch onderzoek, langzaam vaste vormen. Een nieuwe studie over de oude bevolking van Ierland brengt veel nieuwe details en bevestigt de grote lijnen van wat tot nog toe bekend was of vermoed werd.

Landbouw kwam in Ierland aan rond 3750 VOT (Voor Onze Tijd). Uit de genen van een vrouw die in Ballynahatty, niet ver van Belfast leefde tussen rond 3343–3020 cal VOT, dit is meer dan 5000 jaar geleden, kon men afleiden dat ze voornamelijk genen had die van Zuidwest-Azië afkomstig waren. Dat is het gebied waar rond 11.500 jaar geleden de landbouw, en 1000 jaar later, ook de veeteelt ontstond. Van daaruit verspreidden boeren zich over bijna heel Europa. Landbouw en veeteelt arriveerden in Ierland rond 3750 VOT. Deze Ierse had waarschijnlijk donker haar en bruine ogen. De vrouw van Ballynahatty had DNA dat nauwst verwant was met de toenmalige bewoners van de Middellandse Zeekusten en Sardinië, afstammelingen die uit Anatolië de landbouw in Zuid-Europa introduceerden. Dit DNA staat iets verder van Anatools DNA dat via de Donau tot in Duitsland, België en Nederland kwam. De kans is daarom groter dat landbouw in Ierland via de Middellandse Zeekusten via Frankrijk naar Ierland kwam.

De vrouw van Ballynahatty had ook een beetje DNA van de oudste bewoners van Ierland, mesolithische (late) jagers en verzamelaars. DNA dat verwant was met een mesolithische jager en verzamelaar van Luxemburg en oorspronkelijk uit Spanje kwam. Waarschijnlijk produceerden de boeren die uit Anatolië afkomstig waren veel meer voedsel dan Ierse jagers en verzamelaars, konden ze meer kinderen voeden dan de oudste Ierse bewoners en werden ze snel talrijker maar vermengden zich.

Ierland had vanaf 2300 VOT bronsbewerking waarschijnlijk meegebracht door afstammelingen van de Pontisch-Kaspische steppebewoners (het gebied ten noorden van de Zwarte Zee).

Men kon DNA analyseren van drie mannelijke bewoners van Rathlin Island, County Down, (2026–1534 cal VOT). Deze individuen hadden genen die afkomstig waren uit de Pontisch-Kaspische steppe. In het derde millennium VOT verspreidden bewoners van deze steppen zich tot in het zuiden van Siberië, tot in Ierland en over de Kaukasus naar het zuiden. Waarschijnlijk pre-Keltisch sprekende stammen waren de voorhoede van de Europese expansie. De lactosetolerantie bij deze mensen was groot, wat erop wijst dat ze herders waren en melkproducten consumeerden. Ze hadden waarschijnlijk blauwe ogen. Het DNA van de mannen, het Y-chromosoom, was vaakst YR1b1-M269. De genen van één van hen, Ratlhin1, lijkt heel sterk op die van hedendaagse bewoners van Ierland, Schotland en Wales. De hemochromatosis C282Y allele[1] werd ook aangetroffen. Zij komt vandaag meest voor in Ierland.

Daaruit kan men afleiden dat de samenstelling van de Ierse bevolking meer dan 4000 jaar geleden een vorm had aangenomen. De Ieren zijn genetisch voornamelijk afkomstig van de Pontisch-Kaspische steppe maar er is een belangrijk deel afkomstig van de nakomelingen van Anatolische boeren en nog een beetje van de laatste jagers en verzamelaars die uit Spanje kwamen.

Dr. Marc Vermeersch   marc.vermeersch@gmail.com

Bronnen

Lara M. Cassidy, Neolithic and Bronze Age migration to Ireland and establishment of the insular Atlantic genome, PNAS, November 18, 2015.

Marc Vermeersch. De geschiedenis van de mens. Deel I. Jagers en verzamelaars. – Boek 2, de maatschappij van -jagers en verzamelaars. (2de uitgebreide druk 2014) 35€

Marc Vermeersch. De geschiedenis van de mens. Deel II. Landbouwers en veetelers. -Boek 3, Het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië en de verspreiding er van naar Europa, West-Azië en Afrika. 35€

Gelijkaardige blog
De oorsprong van de Etrusken. Klik op:  Etrusken

Code fossiel, ouderdom cal VOT, periode, geslacht, mtDNA / Y-chromsoom
Ballynahattyn 3343–3020, Middle to Late Neolithic, Female, HV0 / niet van toepassing

Rathlin1, 2026–1885, Early Bronze Age, Male, U5a1b1e / R1b1a2a1a2c1g

Rathlin2, 2024–1741, Early Bronze Age, Male, U5b2a2 / R1b1a2a1a2c1

Rathlin3, 1736–1534, Early Bronze Age, Male, J2b1a / R1b1a2a1a2c

 

[1] Hemochromatosis is meestal een genetische aandoening waarbij te veel ijzer opgenomen wordt in de bovenste dunne darm van normaal 2-6 g  tot wel 80 gram. Dit leidt tot beschadiging van organen, voornamelijk de lever. Vandaag kan de ziekte genezen worden.

Advertenties

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Ballynahatty, HV, Ierland, Pontisch-Kaspische steppe, R1b1, Rathlin, Uncategorized, Y-chromosoom en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s