Bronstijdoorlog in Noord-Duitsland, 1250 VOT, en … Troje

Tollense schedel pijlpunt 1200 VOT

Schedel van de veldslag aan de Tollense Rivier 1250 VOT, doorboord met een pijlpunt. 

Tollense schedels 1200 VOT

Aan de Tollense werden veel botten en schedels van gesneuvelde krijgers gevonden

 

In 1996 vond een amateurarcheoloog het bot van een bovenarm, dat uitstak aan een rivieroever in de Tollense Rivier, 120 km ten noorden van Berlijn. Er zat een pijlpunt van vuursteen in het bot. Een proefopgraving leverde meer botten op, een ingeslagen schedel en een knuppel van 73 cm lang. Radiokoolstofdatering van de vondsten gaf een datum van 1250 VOT (Voor onze tijd). Tussen 2009 en 2015 volgde grondig onderzoek van een strook van 3 km. Er werden andere houten knuppels, bronzen speerpunten, en vuurstenen en bronzen pijlpunten gevonden, naast een buitengewoon aantal botten van minstens vijf paarden en meer dan 100 strijders. Er blijven nog honderden andere botten onopgegraven. Duizenden strijders die aan de veldslag deelnamen kunnen die overleefd hebben en naar huis teruggekeerd zijn.
In 2013 bracht geomagnetisch onderzoek aan het licht dat er een 120 meter lange brug (een pad op palen) door de zompige vallei was aangelegd. De brug was gemaakt met houten palen en stenen. De constructie was vijf eeuwen voor de veldslag aangelegd. Ze moet gedurende die periode onvermijdelijk hersteld en/of heraangelegd zijn. Een dergelijke lange constructie was in die tijd ongewoon en waarschijnlijk een bekende plaats waar handelaars de riviervallei overstaken. Dat botten en objecten tot nu zeer goed bewaard bleven is te wijten aan de omstandigheid dat de lijken van vele doden in het water vielen.

Tollense kaart

Laart van de Tollense Rivier, 150 km ten noorden van Berlijn

 

Tollense Rivier

Luchtfoto van de Tollense Rivier

 

Hier was er geen schermutseling geweest tussen twee kleine groepen maar een veldslag met duizenden krijgers, waaronder ruiters, die bronzen en vuurstenen wapens gebruikten. Onderzoek van isotopen in de tanden wees uit dat het merendeel van de soldaten van honderden kilometer ver waren gekomen. Brons smelten was voor 3000 VOT ontwikkeld en was weinig eeuwen later ook in gebruik in West-Europa. De vondst aan de Tollense rivier suggereert volgens de onderzoekers dat er toen al een getrainde krijgersklasse bestond die uit een groot gebied soldaten kon aantrekken. Voorlopige resultaten van DNA-onderzoek geven aan dat sommige krijgers nauw verwant waren met hedendaagse Zuid-Europeanen en andere met hedendaagse mensen in Polen en Scandinavië. De gestandaardiseerde bronzen wapens en het gebruik van paarden wijzen er op dat minstens een deel van die krijgers goed uitgerust waren en goed getraind moeten geweest zijn. Tot nog toe had men geen aanwijzingen dat geweld, veldslagen en oorlog, toen op een dergelijke grote schaal gebeurden. Enkele eeuwen voor de slag aan de Tollense Rivier verschenen in Noord-Europa lichaamsbescherming en schilden. De manipulatie van alle soorten wapens maar vooral het leiden van grote groepen soldaten werd noodzakelijk. Niet lang na de slag aan de Tollense zouden in West-Europa overal versterkte plaatsen gebouwd worden en zou het geweld toenemen. Tollense kan een uiting zijn van ‘things to come’, toegenomen competitie die leidde naar meer oorlogsgeweld.

Tollense schedel breuken gat knuppel 1200 VOT

Schedel die waarschijnlijk met een knuppel werd ingeslagen

West- en Noord-Europa had rond 1250 VOT geen steden en weinig kleine dorpen maar vooral individuele boerderijen. De bevolking bedroeg minder dan 5 mensen per km². Een uitzondering, 350 km ten zuiden van het slagveld, was er een versterking, Hünenburg bei Watenstedt, de enig bekende in dit gebied uit die tijd.

Tollense bot pijlpunt 1200 VOT

De vondst van dit bot van een bovenarm met een punt van vuursteen zette de onderzoekers op weg naar een zeer belangrijke vondst

Ter vergelijking: het Griekse Mycene kende zijn grootste bloeiperiode tussen 1400 en 1200 VOT. Onderzoeker Vandkilde van de Universiteit van Aarhus: “Het was een leger zoals het beschreven wordt in Homeros, het bestond uit kleinere groepen krijgers die zich verenigden om Troje te plunderen”. Troje zou in 1184 VOT aangevallen worden, minder dan 100 jaar na de slag aan de Tollense Rivier. Dit suggereert dat sociale organisaties in Europa grote gelijkenissen vertoonden. Zowel voor Troje als voor Tollense kwamen groepen krijgers van honderden kilometer ver om te strijden. Een verschil met de Balkan en Griekenland is dat er daar veel dorpen, ook grote dorpen en al steden waren.

 

(MV) In deze periode van de Europese geschiedenis dergelijke legers verzamelen was alleen mogelijk als er een gemeenschappelijke cultuur en economie was. De cultuur was de Indo-Europese afkomstig van de Pontisch-Kaspische steppe. Ze had zich rond 1200 VOT over bijna heel Europa maar ook in het westen van Azië verspreid. Dat ze ook in Duitsland op militair vlak veel gemeenschappelijke kenmerken had met Griekenland is een nieuw feit.  

Dr. Marc Vermeersch,   marc.vermeersch@gmail.com

Bron: Andrew Curry, Slaughter at the bridge: Uncovering a colossal Bronze Age battle, Science, Mar. 24, 2016.

Uittreksels uir het artikel

The number suggests the scale of the battle. “We have 130 people, minimum, and five horses. And we’ve only opened 450 square meters. That’s 10% of the find layer, at most, maybe just 3% or 4%,” says Detlef Jantzen, chief archaeologist at MVDHP. “If we excavated the whole area, we might have 750 people. That’s incredible for the Bronze Age.” In what they admit are back-of-the-envelope estimates, he and Terberger argue that if one in five of the battle’s participants was killed and left on the battlefield, that could mean almost 4000 warriors took part in the fighting.

The bone scans have also sharpened the picture of how the battle unfolded, Terberger says. In x-rays, the upper arm bone with an embedded arrowhead—the one that triggered the discovery of the battlefield—seemed to show signs of healing. In a 2011 paper in Antiquity, the team suggested that the man sustained a wound early in the battle but was able to fight on for days or weeks before dying, which could mean that the conflict wasn’t a single clash but a series of skirmishes that dragged out for several weeks.

Microscopic inspection of that wound told a different story: What initially looked like healing—an opaque lining around the arrowhead on an x-ray—was, in fact, a layer of shattered bone, compressed by a single impact that was probably fatal. “That let us revise the idea that this took place over weeks,” Terberger says. So far no bodies show healed wounds, making it likely the battle happened in just a day, or a few at most. “If we are dealing with a single event rather than skirmishes over several weeks, it has a great impact on our interpretation of the scale of the conflict.”

In 2013, geomagnetic surveys revealed evidence of a 120-meter-long bridge or causeway stretching across the valley. Excavated over two dig seasons, the submerged structure turned out to be made of wooden posts and stone. Radiocarbon dating showed that although much of the structure predated the battle by more than 500 years, parts of it may have been built or restored around the time of the battle, suggesting the causeway might have been in continuous use for centuries—a well-known landmark.

“The crossing played an important role in the conflict. Maybe one group tried to cross and the other pushed them back,” Terberger says. “The conflict started there and turned into fighting along the river.”

Elsewhere, the team found human and horse remains buried a meter or two lower, about where the Bronze Age riverbed might have been. Mixed with these remains were gold rings likely worn on the hair, spiral rings of tin perhaps worn on the fingers,  and tiny bronze spirals likely used as decorations. These dead must have fallen or been dumped into the deeper parts of the river, sinking quickly to the bottom, where their valuables were out of the grasp of looters.

At the time of the battle, northern Europe seems to have been devoid of towns or even small villages. As far as archaeologists can tell, people here were loosely connected culturally to Scandinavia and lived with their extended families on individual farmsteads, with a population density of fewer than five people per square kilometer. The closest known large settlement around this time is more than 350 kilometers to the southeast, in Watenstedt. It was a landscape not unlike agrarian parts of Europe today, except without roads, telephones, or radio.

And yet chemical tracers in the remains suggest that most of the Tollense warriors came from hundreds of kilometers away. The isotopes in your teeth reflect those in the food and water you ingest during childhood, which in turn mirror the surrounding geology—a marker of where you grew up. Retired University of Wisconsin, Madison, archaeologist Doug Price analyzed strontium, oxygen, and carbon isotopes in 20 teeth from Tollense. Just a few showed values typical of the northern European plain, which sprawls from Holland to Poland. The other teeth came from farther afield, although Price can’t yet pin down exactly where. “The range of isotope values is really large,” he says. “We can make a good argument that the dead came from a lot of different places.”

For example, strong evidence suggests this wasn’t the first battle for these men. Twenty-seven percent of the skeletons show signs of healed traumas from earlier fights, including three skulls with healed fractures. “It’s hard to tell the reason for the injuries, but these don’t look like your typical young farmers,” Jantzen says

Further clues come from isotopes of another element, nitrogen, which reflect diet. Nitrogen isotopes in teeth from some of the men suggest they ate a diet heavy in millet, a crop more common at the time in southern than northern Europe.

And yet chemical tracers in the remains suggest that most of the Tollense warriors came from hundreds of kilometers away. The isotopes in your teeth reflect those in the food and water you ingest during childhood, which in turn mirror the surrounding geology—a marker of where you grew up. Retired University of Wisconsin, Madison, archaeologist Doug Price analyzed strontium, oxygen, and carbon isotopes in 20 teeth from Tollense. Just a few showed values typical of the northern European plain, which sprawls from Holland to Poland. The other teeth came from farther afield, although Price can’t yet pin down exactly where. “The range of isotope values is really large,” he says. “We can make a good argument that the dead came from a lot of different places.”

Further clues come from isotopes of another element, nitrogen, which reflect diet. Nitrogen isotopes in teeth from some of the men suggest they ate a diet heavy in millet, a crop more common at the time in southern than northern Europe.

As University of Aarhus’s Vandkilde puts it: “It’s an army like the one described in Homeric epics, made up of smaller war bands that gathered to sack Troy”—an event thought to have happened fewer than 100 years later, in 1184 B.C.E. That suggests an unexpectedly widespread social organization, Jantzen says. “To organize a battle like this over tremendous distances and gather all these people in one place was a tremendous accomplishment,” he says.

 

 

Advertenties

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in bronstijd, geweld, Tollense Rivier (D) 1250 VOT, Uncategorized en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s