Een korte geschiedenis van geweld (13) de Azteken

daniel-vangroenweghe

Daniel Van Groenweghe, auteur van ‘Kannibalisme en mensenoffers’

Eén van de belangrijkste geschiedenisboeken die in ons taalgebied de afgelopen jaren verscheen is van Daniel Vangroenweghe. ‘Kannibalisme en mensenoffers’ (2012). Hij geeft een overzicht algemeen overzicht van kannibalisme en mensenoffers en behandelt uitgebreid de Brazilië, Azteken en ruimer Midden-Amerika en de DR Kongo.In deze blog bespreken we enkel de mensenoffers van de Azteken. In een volgende blog komt Kongo aan bod.

 

vangroenweghe-daniel-mensenoffers-en-kannibalisme

Kannibalisme en mensenoffers, 2012

De Azteken

 

 

In de laatste blogs werd het geweld besproken in maatschappijen van Amazonia. Die waren zeer gewelddadig. In Midden-Amerika bestonden gedurende zeer lange tijd ook zeer gewelddadige maatschappijen. Ze waren georganiseerd in staten zoals bij de Maya, de Tolteken, de Azteken enz. of het waren kleinere entiteiten die in het Engels als chiefdom en in het Frans als chefferie worden omschreven. Het geweld was in deze maatschappijen relatief gezien even groot maar omdat het karakter van de maatschappijen anders was werd geweld georganiseerd uitgevoerd. Door reguliere legers en mensenoffers in grote ceremonies. Geweld werd vaak ideologisch verantwoord in de religie. Goden moesten gepaaid worden met mensenbloed of de wereld zou vergaan.

De groepen die leefden in wat vandaag Mexico en Midden-Amerika is, hadden een lange geschiedenis van mensenoffers en/of executeren van krijgsgevangenen. De oudste aanwijzingen vond men in een grot van Coxcatlan, in de Tehuacan-vallei, Mexico, tussen 6000 en 4800 VOT (voor onze tijd).

De Azteken geloofden dat één van hun goden, Huitzilopochtli, regelmatig moest gevoed worden met de verse menselijke harten. “Hoogstwaarschijnlijk waren de Mexica het enige imperium dat zo laattijdig in de geschiedenis, namelijk in de 15e en 16e eeuw na Christus, nog zoveel mensenoffers bracht en die antropofageerde. De Mexica geloofden dat het voortbestaan van de wereld afhing van het voeden van de Zon door bloed en offers. De betere klassen voedden zich met de slachtoffers. Westerlingen waren bij de verovering van Mexico verbaasd over de grote schaal waarop mensenoffers gepaard gingen met kannibalisme. Bij de Azteken vonden die meestal plaats op platforms van piramiden tijdens grote totaalspektakels begeleid door zang en dans. Ze werden bijgewoond door vele honderden of duizenden toeschouwers uit alle lagen van de bevolking. Het lillende hart van de geofferden werd er levend uit de borstkas gesneden en aan de zon geofferd. Met het bloed van de slachtoffers werden godenbeelden en tempelmuren ingesmeerd en hun ledematen werden door de betere sociale klassen opgegeten.” (Vangroeneweghe, p. 127-128)

aztec-human-sacrifice-codex-photo-researchers

Krijgsgevangenen maar ook Azteken werden op de top van een piramide vermoord. Met een mes werd hun lillend hart uit hun borst gesneden.

De auteur ziet een verband tussen mislukte oogsten en de toename van het aantal mensenoffers. “Vanaf het midden van de 15e eeuw kwamen de mensenoffers in een stroomversnelling. Dit viel niet toevallig samen met een grote hongersnood in de jaren 1450 – 1454 onder Motecuzoma I. In 1450 was er een overvloedige regenval met vele overstromingen in de hoofdstad tot gevolg. Die werd gevolgd door vorst en sneeuw. Velen stierven van honger en longziekten. In 1454 was er een grote droogte. De bevolking nam wellicht met 50-80% af. Ook vijandige buren en bondgenoten van de Mexica kwamen om.” En “Tal van kinderen werden ook geofferd om de hongersnood te bedwingen.” En de toenmalige machthebbers schreven het gebrek aan regen en de te vroege vorst toe aan een tekort aan mensenoffers na een lange periode van vrede.” (Vangroeneweghe, p. 128-129)

 

“de bevoorrading in krijgsgevangenen vereiste een periodieke oorlog die enkel na het Landbouwseizoen gevoerd kon worden. De gewone soldaten waren immers ook landbouwers. Eigen stadsgenoten van Mexico-Tenochtitlan, de hoofdstad van de Mexica, kwamen meestal niet in aanmerking voor die offers. Hoewel de meeste krijgsgevangenen geofferd werden, vermeldt een kroniek dat nadat Tenochtitlan de stad Xalathaulco veroverd en uitgemoord had, die in 1474 hebben bevolkt werd door soldaten die op veldtochten gevangen gemaakt waren.” (Vangroeneweghe, p. 130)

“Oorlog en onderwerping van andere volkeren werd gerechtvaardigd door politieke expansiezucht, de zucht naar economische goederen waaronder luxegoederen, voedselbevoorrading en de niet te stillen honger naar bloed van de goden om het universum in stand te houden. Krijgsgevangenen werden naar de hoofdstad gebracht en in bewaring gegeven aan wijkoversten om ze te offeren als een bepaald feest was aangebroken. Hoewel krijgsgevangenen slechts bij enkele van de maandelijkse feesten (er waren 18 maanden in een jaar) geofferd werden, gebeurde dit dan op zeer grote schaal. Naast krijgsgevangenen werden ook slaven geofferd.”  “Vele veroverde steden moest regelmatig slaven leveren – tribuutslaven – waarvan er geofferd werden. Ten slotte werden ook vrouwen en kinderen geofferd, wellicht een derde van alle geofferden. Dit wordt nogal eens ondergesneeuwd bij veel auteurs. Dit gebeurde op 6 van de 18 maanden van de Azteekse kalender. Afhankelijk van de tijd, de heersende ideeën of filosofie gaf en geeft het Westen verschillende interpretaties aan die mensenoffers, maar hoe het ook zij, het karakter van terreur van al deze praktijken blijft evident. Sommige interpretaties van de 20e eeuw en zelfs uit 2008 moeten afgezwakt worden. Zoals het geloof dat de slachtoffers stonden te popelen en blij waren zich te laten offeren voor de zon. Omdat er geen gebrek was aan mensen wier devotie erin bestond zich vrijwillig te laten offeren, zoals bepaalde priesters, muzikanten en prostituees. Al bij al zullen dat grote uitzonderingen geweest zijn.”

De zonen en dochters van de leidende klassen werden zelden geofferd. “Waarom boden zonen of dochters uit de hoogste klassen van Mexico zichzelf nooit aan om geofferd te worden? Er was immers een rangorde en waarde van de slachtoffers die grotendeels van buiten Mexico-Tenochtitlan kwamen. Waarom werden praktisch nooit eigen kinderen of zonen van de Mexica leiders of van notabelen geofferd? Wellicht om geen politieke spanningen en sociale instabiliteit te veroorzaken in eigen rangen.”

Een van de vormen van mensenoffer was het offer door het vuur. “Dit was een zeer oude gewoonte. Toen Quetzalcoatl uit Tula was verbannen, klom hij op een brandstapel vanwaar zijn ziel ten hemel voer. Daarop verscheen hij in de vorm van de ochtendster Venus. Bij de geboorte van de Vijfde Zon in Teotihuacan stortte Nanahuatzin zich op een brandstapel op de top van de grootste piramide en veranderde in de Zon. (…) Bij de Azteken werd het slachtoffer min of meer verdoofd door een chocolade drank met narcotica gemengd, door pulque (het gefermenteerde sap van de agave) of door een poeder yauhtli in hun gezicht te smeren om het lijden of de gevoeligheid te verzachten en ook om minder weerstand te bieden. Het werd levend in het vuur gegooid en er nog levend met haken weer uitgehaald om op een offer steenritueel zijn hart eruit te snijden.”

Kinderen werden ook geofferd

“Sommige informanten van Sahagun vermelden dat gedurende de vier maanden die vooraf gingen aan het regenseizoen kinderen werden geofferd. Ze beweren ook dat Tlaloc, de god van de regen, tranen van kinderen nodig had als onderdeel van de offerceremonie. Priesters deden de kinderen huilen op hun weg naar de offerplaats. Dat gebeurde door een vingernagels uit te trekken. Dit is een presacrificieel voorbeeld van rituele marteling. Wanneer ze kinderen brachten om hen te offeren en die weenden en stortten veel tranen, waren de dragers verheugd, want dat was een teken van vele regens in het komende jaar. Dit was een gunstig voorteken dat Tlaloc de regen zou sturen in het regenseizoen. In de 19e eeuw werden sporen van deze kinderoffers en een begraafplaats ontdekt op twee vulkanen gelegen op 3000 en 4000 m hoogte. Ze bevatten kinderskeletten vergezeld van polychroom vaatwerk versierd met het beeld van Tlaloc, en van veel speelgoed, soms met wieltjes. Er is ook een offerplaats gevonden in de laag van de tempel van Tlaloc op het Grote Tempel-plein. Die dateert van de jaren 1450 (de periode van de Grote Hongersnood) en bevat 42 skeletten van kinderen met overgesneden keel, (…). De 42 geofferde kinderen waren voornamelijk jongetjes en uit het onderzoek bleek dat ze leden aan anemie, parasieten en gastro-intestinale ziekten. Betekende de keuze van ziekelijke kinderen een vorm van genetische selectie?”

Dr. Marc Vermeersch – marc.vermeersch@gmail.com

Bron. Daniel Vangroenweghe, Kannibalisme en mensenoffers, 2012, 431 blz. Met uitgebreide noten en dubbele index van geografische plaatsen en van personen, volkeren en begrippen en een bibliografie.

Op de blog vindt u een reeks over mensenoffers waaronder:
mensenoffers in vroege landbouwstaten (1) Sumer, India, China
en het belangrijkste:
De verklaring van offers en mensenoffers (6)

Over geweld:
Deel 1: geweld bij chimpansees, bonobo’s en de mens 
Deel 2:
het moordinstinct
Deel 3:
in de prehistorie
Deel 4: het neolithicum
Deel 5: bij de Australische Aboriginals
Deel 6: Geweld in de eskimomaatschappij
Deel 7: Geweld bij de Irokezen
Deel 8: Slaven bij jagers en verzamelaars
Deel 9: Hans Staden en de Braziliaanse kannibalen
Deel 10: de Achuar
Deel 11: de Shuar. Vergeldingsrecht.
Deel 12: de Yanoama of Helena Valero (11 j.) ontvoerd

Deel 20: Een biologische basis voor geweld bij de mens

Advertisements

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Azteken, geweld, godsdienst, mensenoffers, Uncategorized en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s