Bön, de oorspronkelijke religie van Tibet (2) de bön religie en het boeddhisme

Tibetaanse staten

Tibet tijdens de periode van Triseng Detsen, (742-ca. 800)

Reeds voor de jaartelling ontstonden verschillende Tibetaanse staten. Tibetanen waren in staat om in het jaar 108 OT Chinese verdedigingdposten in de provincie Gansu aan te vallen. In de jaren 168-169 OT vielen ze op nieuw China aan.[1] Dat wijst op een vrij vergevorderde ontwikkeling.

Indische invloed

Tibet onderging na de jaartelling in de eerste plaats de invloed van Indië waar de religie niet alleen op de mondelinge traditie maar ook op geschriften gebaseerd was. Het hindoeïsme had leermeesters die hun interpretaties van de heilige schriften verkondigden. Boeddha (ca. 480-400 VOT) stichtte zijn eigen school die snel, maar niet blijvend, de belangrijkste richting werd in Indië. De bön-religie gebruilte ook eigenschriften.

Tonpa Shenrab Miwoche wordt erkend als de stichter van de bön-religie. Volgens de bönpo leefde hij 18.000 jaar geleden. Dat is een ouderdom die mythisch is maar als voordeel had dat hij veel ouder was dan die van boeddha en zo bön meer geloofwaardigheid gaf. Hij was net ald boeddha van koninklijke afkomst. Hij was bekend als de ‘Leraar van Kennis’. Hij verzaakte, hij 31 jaar was, aan de wereld en werd een monnik. Hij verdeelde zijn wereldse goederen. De parallel met het leven van Boeddha ligt voor de hand. Tonpa Shenrab Miwoche werd ondersteund door zijn vele vrouwen, dochters en zonen. Hij had al vanaf zijn geboorte de volledige verlichting bereikt. Hij was de eerste die onderrichtingen gaf in de bön-leer. Hij begon een tocht naar Tibet. Een demon stal zijn paarden en leidde ze naar de Kongpo Vallei in Tibet. Hij pacifieerde de demonen en slechte geesten in de vallei. Hij zegende er een berg die nog bekend staat als de Bön Berg. Bönpos en boeddhisten gaan er nog altijd op bedevaart. Daar trekken ze in tegenwijzerzin rond de berg. De pelgrims krijgen er zegeningen. Tönpa Shenrab stopte de dierenoffers, iets wat boeddhisten van in het begin niet meer deden. Veel praktijken zoals religieuze dansen werden overgenomen door het Tibetaans boeddhisme. Uit de overlevering over Tonpa Shenrab Miwoche kan men afleiden dat ze ontstaan is in een periode dat het boeddhisme in Tibet al zo diep doorgedrongen was dat de bôn-gelovigen er veel elementen hadden uit overgenomen.

Wanneer Tonpa Shenrab Miwoche leefde is niet te achterhalen maar het moet bijna zeker geweest zijn nadat het boeddhisme in Tibet was doorgedrongen, vanaf het begin van de 8ste eeuw. De oudste tekst waarin hij vermeld wordt werd geschreven aan het einde van de 10de eeuw.

Dat de bön-religie ook kloosters bouwde en monniken had was waarschijnlijk ook o.i.v. het Indische boeddhisme. Er bleven ook bön-sjamanen, de traditionele priesters van de vooroudercultus, bestaan.

Het boeddhisme in Tibet

Boeddhisten reisden van India naar Tibet aan het einde van 7de of het begin van de 8ste eeuw. Het boeddhisme kende er een snelle verspreiding en een Tibetaanse vorst stapte over naar het boeddhisme. Hij vervolgde daarna de Bönpos. Er waren gedwongen bekeringen. Dat was niet voldoende om bön uit te schakelen. Het bleef bestaan en bouwde verder kloosters.

Bön werd ook beïnvloed door het boeddhisme. Boeddhistische noties, zoals karma en een pad van bodhisattva (een wezen dat naar verlichting streeft) werden overgenomen.

Volgens de geleerde en boeddhistische meester Chogyal Namkhai Norbu Rinpoche is er duidelijk bewijs van het bestaan van een volledig gearticuleerde bön-doctrine en -praktijk voorafgaand aan de gedwongen annexatie van het Bön-koninkrijk Zhangzhung  in de 8ste  eeuw OT door de Tibetaanse koning Trisong Deutsung. In de oude manuscripten van de stamboom van bön, bekend als Srid-rGyud, tijdens het bewind van de boeddhistische koning Trisong Deutsen, staat heel duidelijk vermeld dat de traditie van bön en zijn stichter beiden in Zhangzhung zijn begonnen.

Verspreiding naar India en Tibet

In 1959 werd Tibet door China ingelijfd. Dit leidde tbt de vlucht van vele Tibetanen, zowel boeddhisten als bönpo, naar India en Nepal. De leider van de Bönpo, de 32ste Menri Trizin Sherab Lodöe, de geestelijke leider van de religie, stierf in India in 1963.

De Dalai Lama aanvaardde bön als één van de vijf scholen van het Tibetaans boeddhisme. Dat was ongetwijfeld een tactische zet die er op gericht was de oudste religie van Tibet in het Tibetaans boeddhisme in te passen. Indirect was het de bevestiging dat bön de oudste religie van Tibet was.

[1] History of Tibet https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Tibet#Early_history_(c._500_BC-_AD_618)

Zie ook het eerste deel:
Bön, de oorspronkelijke religie van Tibet (1) een vooroudercultus

Dr. Marc Vermeersch – marc.vermeersch@gmail.com

Deze blog over de oudste religie van Tibet is een deel van de voorbereiding van het boek. De tekst zal waarschijn verder bewerkt worden.
Marc Vermeersch, geschiedenis van de mens, Boek 4,
Het ontstaan van landbouw in China en de verspreiding in Oost-Azië, Zuidoost-Azië, Melanesië, Polynesië en Madagaskar.  

Een lijk werd opgebaard. De gieren staan klaar voor het opeten van het lijk tot enkel het skelet overblijft.

het lijk van een manwerd vastgebonden. Een ander lijkt wacht op de gieren. De tibetaen blijven bij het lijk als de gieren het vlees opeten.

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in godsdienst, religie, Tibet. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s