Klimaat. Middellandse 2°C warmer tussen het jaar 1 en 500 OT

De rode lijn geeft de gemiddelde temperatuur weer voor de Middellandse Zee voor het jaar 1 (OT) en het jaar 500 (OT)

De Middellandse Zee was tijdens het Romeinse Rijk 2°C warmer dan andere gemiddelde temperaturen in die tijd, zo staat het in een nieuwe studie. Het Rijk viel samen met een periode van 500 jaar, van het jaar 1 tot 500 jaar VOT, dat was de warmste periode van de laatste 2000 jaar in de bijna volledig door land omgeven Middellandse Zee.  

Het klimaat evolueerde later naar koudere en dorre omstandigheden die samenvielen met de historische val van het Imperium, zo beweren wetenschappers. Spaanse en Italiaanse onderzoekers registreerden in het Kanaal van Sicilië verhoudingen tussen magnesium en calciet, afkomstig van geskeleteerde amoeben in sedimenten, een indicator voor de temperatuur van het zeewater. 

De plaats, ten zuiden van Sicilië waar stalen van Globigerinoides ruber werden gevonden.

De studie biedt ‘kritische informatie’ om de vroegere interacties tussen klimaatveranderingen en de evolutie van de menselijke samenlevingen en ‘hun aanpassingsstrategieën’ te identificeren. Het komt tegemoet aan verzoeken van de Intergouvernementele Werkgroep inzake Klimaatverandering (IPCC) om de impact van historisch warmere omstandigheden tussen 1,5°C e, 2°C, te beoordelen. 

De studie identificeert de Romeinse periode (1-500 VOT) als de warmste periode van de laatste 2000 jaar. Kaart A toont de centraal-westelijke Middellandse Zee. De rode driehoek toont de locatie van het bestudeerde monster, terwijl de rode cirkels voor de vergelijking worden gebruikt. Kaart B toont het Kanaal van Sicilië met de oceanografische circulatie aan het oppervlak en de locatie van het monster. Zwarte lijnen volgen het pad van de oppervlaktewatercirculatie.
Spaanse en Italiaanse onderzoekers registreerden verhoudingen tussen magnesium en calciet, afkomstig van amoeben die aanwezig zijn in mariene sedimenten, een indicator voor de temperatuur van het zeewater. Het geraamte van de G. Ruber werd bemonsterd op een diepte van 475 meter in het noordwestelijke deel van het Kanaal van Sicilië.

Voor het eerst kunnen we stellen dat de Romeinse periode de warmste periode van de laatste 2000 jaar was, en dat deze omstandigheden 500 jaar hebben geduurd’, zei professor Isabel Cacho van het Departement voor Aarde en Oceaandynamica van de Universiteit van Barcelona.

De Middellandse Zee is een half gesloten zee, wat betekent dat het omgeven is door land en bijna alleen verbonden is met de oceanen door een smalle uitgang, en is een ‘hot spot’ voor de klimaatverandering. Gelegen tussen Noord-Afrika en het Europese klimaat, neemt de zee een ‘overgangszone’ in, die de droge zone van de subtropische hoge en vochtige noordwestelijke luchtstromen combineert. Dit maakt het zeer kwetsbaar voor klimaatveranderingen, zoals veranderingen in de neerslag en de gemiddelde oppervlaktetemperatuur van de lucht, en is van ‘bijzonder belang’ voor onderzoekers.

De Middellandse Zee of Mare Nostrum zoals het door de Romeinen werd genoemd, is in de loop der jaren een model geworden om de perioden van klimaatvariatie te bestuderen. Het reconstrueren van de vorige millennia van de temperatuur van het zeeoppervlak en de manier waarop het zich heeft ontwikkeld is een uitdaging, omdat het moeilijk is om een goede resolutie van de mariene gegevens te achterhalen. De studie van de fossiele archieven blijft echter het enige geldige instrument om vroegere milieu- en klimaatveranderingen tot 2000 jaar geleden te reconstrueren, zeggen ze.

Een andere methode is de analyse van de verhoudingen tussen magnesium en calciet, afkomstig van monsters van eencellige protisten met de naam “foraminifera”, die in alle mariene milieus worden aangetroffen. Met name de soort Globigerinoides ruber, aanwezig in mariene sedimenten, is een indicator voor de temperatuur van het zeewater. Onderzoekers namen het geraamte van de G. ruber, die werd bemonsterd op een diepte van 475 meter in het noordwestelijke deel van het Kanaal van Sicilië.

Het werd geborgen tijdens een oceanografische expeditie in 2014 aan boord van het onderzoeksschip RV CNR-Urania. Deze eencellige organismen, die deel uitmaken van het mariene zoöplankton, hebben een specifieke habitat die beperkt is tot de oppervlaktelagen van de waterkolom.  ‘Daarom stelt de chemische analyse van het koolzuurhoudende skelet ons in staat om de evolutie van de temperatuur van de oppervlaktewatermassa in de loop van de tijd te reconstrueren’, aldus professor Cacho. Het  het Middellandse Zeegebied gekenmerkt door een koudere fase na ongeveer 500 tot VOT.  

Plaatsen waar onderzoek werd verricht

Dit komt overeen met het begin van de zogenaamde ‘sub-Atlantische fase’ die werd gekenmerkt door een koel klimaat en regenachtige winters die gunstig waren voor de Griekse en Romeinse beschavingen om gewassen te verbouwen. Het koele en vochtige klimaat van de sub-Atlantische fase duurde tot ongeveer 100 VOT en omvatte de gehele periode van de keizers in Rome.

In 400 VOT kwamen er meer ‘homogene’ temperaturen in de hele Middellandse Zee. Er was duidelijke opwarmingsfase, die liep van 1 tot 500 OT. Ze viel vervolgens samen met de periode van de Romeinse keizers. “Deze uitgesproken opwarming is bijna in overeenstemming met andere mariene gegevens uit de Atlantische Oceaan“, aldus het team in hun document.

Deze klimaatfase komt met het zogenaamde ‘Romeinse klimaatoptimum’, dat wordt gekenmerkt door welvaart en uitbreiding van het Romeinse Rijk. Het Roman Climatic Optimum, was een fase van warme stabiele temperaturen in een groot deel van het Middellandse Zeegebied, tussen het jaar 1 OT en het jaar 500 OT. Na 500 OT ontwikkelde zich in de regio een algemene afkoelingstendens met enkele kleine temperatuurschommelingen.

Deze nieuwe gegevens zijn gecorreleerd met gegevens uit andere gebieden van de Middellandse Zee, de Alborán Zee (Westen van de MZ), het Menorcabekken en de Egeïsche Zee.

De studie levert hoge resolutie- en precisiegegevens over de ontwikkeling van de temperaturen in het Middellandse Zeegebied in de afgelopen 2000 jaar.  Ze identificeert ook een opwarmingsfase die tijdens het Romeinse Rijk in het Middellandse Zeegebied anders was en is gericht op de reconstructie van de temperatuur van het zeeoppervlak in de afgelopen 5000 jaar.

Dit is de vertaling van een artikel uit De Daily Mail met kleine aanpassingen en weglating van een zin over de invloed van het klimaat op het Romeinse Rijk. IK werk nu aan een nieuwe blog over niet-wetenschappelijke stellingen over klimaat en geschiedenis.

Dr. Marc Vermeersch   – marc.vermeersch@gmail.com

Andere blogs over klimaat:
Klimaat. Toen de Vikings in Groenland woonden was het er tamelijk warm
MIS: een indicatie voor het paleoklimaat

Binnen afzienbare tijd komt er nog een blog over het Middeleeuws Klimaat optimum.

In mijn boeken over de geschiedenis van de mensbesteed ik voor elke periode die besproken wordt aandachtaan het toen aanweige klimaat.
De boeken:
Marc Vermeersch, Doctoraat Ugent, Om zich te reproduceren moet de mens zich ook ideologisch reproduceren, 2012. Promotoren, prof. dr. Rik Pinxten en prof. dr. Johan Braeckman

Marc Vermeersch. De geschiedenis van de mens. Deel I. Jagers en verzamelaars.
– Boek 1, van Pan tot Homo sapiens. (2de uitgebreide druk 2014). 35€
– Boek 2, de maatschappij van -jagers en verzamelaars. (2de uitgebreide druk 2014) 35€

Marc Vermeersch. De geschiedenis van de mens. Deel II. Landbouwers en veetelers.
-Boek 3, Het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië en de verspreiding er van naar Europa, West-Azië en Afrika. 35€-

Verwacht einde 2020/
Boek 4. Het ontstaan van landbouw en veeteelt in China en Nieuw-Guinea. 35€.

Abstract (English en vertaling in het Nederlands)
Persistent warm Mediterranean surface waters during the Roman period

Margaritelli, I. Cacho, A. Català, M. Barra, L.G. Bellucci, C. Lubritto, R. Rettori & F. Lirer
Scientific Reports volume 10, Article number: 10431 (2020), een publicatie van Nature.

Reconstruction of last millennia Sea Surface Temperature (SST) evolution is challenging due to the difculty retrieving good resolution marine records and to the several uncertainties in the available proxy tools. In this regard, the Roman Period (1 CE to 500 CE) was particularly relevant in the sociocultural development of the Mediterranean region while its climatic characteristics remain uncertain. Here we present a new SST reconstruction from the Sicily Channel based in Mg/Ca ratios measured on the planktonic foraminifer Globigerinoides ruber. This new record is framed in the context of other previously published Mediterranean SST records from the Alboran Sea, Minorca Basin and Aegean Sea and also compared to a north Hemisphere temperature reconstruction. The most solid image that emerges of this trans-Mediterranean comparison is the persistent regional occurrence of a distinct warm phase during the Roman Period. This record comparison consistently shows the Roman as the warmest period of the last 2 kyr, about 2°C warmer than average values for the late centuries for the Sicily and Western Mediterranean regions. After the Roman Period a general cooling trend developed in the region with several minor oscillations. We hypothesis the potential link between the expansion and subsequent decline of the Roman Empire.

De reconstructie van de evolutie van de laatste millennia Sea Surface Temperature (SST) is een uitdaging vanwege het moeilijk te achterhalen van de goede resolutie van de mariene gegevens en vanwege de verschillende onzekerheden in de beschikbare proxy-instrumenten. In dit opzicht was de Romeinse periode (1 CE tot 500 CE) bijzonder relevant voor de sociaal-culturele ontwikkeling van het Middellandse-Zeegebied, terwijl de klimatologische kenmerken ervan nog steeds onzeker zijn. Hier presenteren we een nieuwe SST-reconstructie van het Kanaal van Sicilië op basis van Mg/Ca-verhoudingen gemeten op de planktonische foraminifer Globigerinoides ruber. Dit nieuwe record is ingekaderd in de context van andere eerder gepubliceerde mediterrane SST-records uit de Alboran Zee, het Minorca-bekken en de Egeïsche Zee en ook vergeleken met een reconstructie van de temperatuur op het noordelijk halfrond. Het meest solide beeld dat uit deze trans-Mediterrane vergelijking naar voren komt is het aanhoudende regionale voorkomen van een duidelijke warme fase tijdens de Romeinse periode. Deze recordvergelijking laat consequent de Romeinse periode zien als de warmste periode van de laatste 2 kyr, ongeveer 2°C warmer dan de gemiddelde waarden voor de late eeuwen voor de regio’s Sicilië en het westelijke Middellandse Zeegebied. Na de Romeinse periode ontwikkelde zich in de regio een algemene afkoelingstendens met enkele kleine oscillaties. We veronderstellen het potentiële verband tussen de uitbreiding en het daaropvolgende verval van het Romeinse Rijk.

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in klimaat, Middellandse Zee 1-500 OT en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s