twee groepen Sapiens bevolkten oorspronkelijk Oceanië

Voor de geschiedschrijving van de mensheid zijn studies over de genetische geschiedenis van mens onmisbaar geworden. Zij veranderden de afgelopen twintig jaar in belangrijke mate onze inzichten. 

Op deze kaart is duidelijk te zien dat Sunda en Sahul tijdens de koudste periodes van de laatste ijstijd een veel grotere oppervlakte hadden. Het niveau van de oceanen was tot 120 meter lager.
De lijn van Weber (
Max Wilhelm Carl Weber) is een denkbeeldige lijn door Wallacea. De lijn van Weber scheidt duidelijker dan de lijn van Wallace de zoogdierfauna tussen enerzijds (westelijk) het Oriëntaals gebied en anderzijds (oostelijk) het Australaziatisch gebied. De lijn onderscheidt ook beter de fauna’s van diverse terrestrische ongewervelden, vogels en vlinders. (Wikipedia)

Enkele begrippen die hier gebruikt worden:

Sunda: Tijdens de laatste ijstijd die duurde van ca. 100.000 jaar geleden tot 12.000 jaar geleden stond het niveau van de oceanen tot 120 meter lager. Vele hedendaagse eilanden in Zuidoost-Azië waren met elkaar en met het Aziatische vasteland verbonden: Java, Borneo, Sumatra en honderden kleinere eilanden. Over deze verpsreiding zie: “Afstammelingen van de laatste grote exodus uit Afrika in Oceanië”. In: Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel I, Jagers en verzamelaars. Boek 2, de maatschappij van jagers en verzamelaars, p. 11-100.

Sahul: New Guinea, Australië en Tasmanië waren tijdens de laatste ijstijd met elkaar verbonden. Dit is tot circa 9000 jaar geleden toen de Torres Straat onder water liep. Tasmanië werd ook gescheiden van Australië.

Noord-Sahul: Nieuw-Guinea en Near Oceania, dit zijn de eilanden ten oosten van Nieuw-Guinea. Noord-Sahul maakt circa 1/3de van de landmassa van Sahul uit.

Zuid-Sahul: Australië en Tasmanië

Een recente studie leverde nieuwe kennis over een belangrijk aspect van de migratie van Homo sapiens van Afrika naar Oceanië en meer bepaald Australië, Nieuw-Guinea en Near Oceania (de eilanden ten oosten van Nieuw-Guinea). Moderne mensen verlieten Afrika tussen 70.000 en 80.000 jaar geleden en verspreidden zich langs de zuidkusten van Azië naar Zuidoost-Azië, waaronder Sunda, en vandaar o.a. naar Oceanië waar ze aankwamen in twee grote golven.

Nieuw-Guinea

Nieuw-Guinea is één van de gebieden met de grootste biodiversiteit van de wereld. Het heeft een grote taalverscheidenheid die het grootste is in de bergvalleien die tussen 1400 en 1850 m hoog zijn. Men vindt er ook één van de grootste genetische[1] verschillen (v.w.b. Homo sapiens) van de planeet. Daar wonen ook de oudste continue bevolkingen buiten Afrika. Ze kwamen er minstens 55.000 jaar geleden aan. Daarvoor moesten ze een afstand van 90 km over zee afleggen. Waarschijnlijk waren er slechts tussen 1300 en 1550 mensen die zorgden voor de oorspronkelijke bevolking van Sahul. Het oosten van Nieuw-Guinea werd bereikt rond 49.000 VOT.

De resultaten van het onderzoek wezen op de aankomst van twee verschillende groepen in Oceanië tussen 65.000 en 55.000 jaar geleden. Ze bevolkten apart het noorden en het zuiden van Sahul. Dit geografisch patroon is aanwezig tot vandaag.

Een sterke geografische verspreiding van het mtDNA is ook in Noord-Sahul vandaag nog zichtbaar, wat wijst op een beperkte verspreiding van de mens in de tijd, ondanks grote klimatologische, culturele en historische veranderingen sedert de aankomst van deze groepen.[2] “De noordelijke en zuidelijke Sahul-lijnen kenden een periode van diversificatie onmiddellijk na de eerste vestiging, en vervolgens tijdens het laatste glaciaal maximum, postglaciaal en het holoceen.”

Routes

Hoewel we niet weten welke mogelijke routes de verhuis uit Sunda naar Sahul precies volgde, er zijn globaal twee mogelijkheden. Beide impliceren redelijk lange stukken over zee die meer dan 50.000 jaar geleden bijna niet anders dan met vlotten moeten gebeurd zijn. Een was waarschijnlijk een zuidwestelijke route, die bv. over Timor liep, en een noordelijke die mogelijk over Sulawesi, Buru en Ceram liep. Het mtDNA van beide routes was zeer verschillend. Beide groepen moeten in Sunda ontstaan zijn, lang voor de oversteek naar respectievelijk Noord- en Zuid-SahuL

Er zijn mtDNA-lijnen die gedeeld werden tussen Noord-Sahul en Australië (mtQ2b, 30 kya[3]), Timor (mtQ3215, 21 kya) en Sunda (mtQ1d 14 kya). Sommige mtDNA-lijnen van Nieuw Guinea (P3b 36 kya, P1–152c 26 kya, P13b 20 kya, Q1a 15 kya) en Near Oceania Q2b 30 kya) kwam ook voor in Noord-Australië. Er kon een verspreiding van genen uit Nieuw-Guinea naar Wallacea vastgesteld worden vanaf het LGM en later, o.a. in Timor,  (mtQ3–215 21 kya, mtP1 subhaplogroepen 19–26 kya).

Noord-Sahul

De klimaatverandering na het Laatste Glaciale Maximum (LGM), na 12.000 jaar geleden, stimuleerde de diversificatie van mtDNA-lijnen en grotere interacties binnen Noord-Sahul. Er was ook een beperkte verspreiding van mtDNA uit Nieuw-Guinea naar Zuid-Sahul en de Indonesische eilanden ten westen van Nieuw-Guinea, naar Wallacea.

De belangrijkste mtDNA-groepen van Noord-Sahul waren mtM27 (1,3%, naar schatting 51.000 jaar oud), mtM28 (<1%), mtM29 (<1%, maar de oudste groep, ca. 55.000 jaar oud) en vooral mtQ (47%), en mtP (43%). Minder belangrijk in Noord-Sahul: mtQ2, mtP1, mtP2, mtP10, mtP4a en mtP13b. mtM27 en mtM29 komen voor in het oosten van Noord-Sahul.

Gezien de sterk verschillende samenstelling van het mtDNA van Noord- en Zuid-Sahul is het waarschijnlijk dat twee verschillende groepen migranten deze gebieden bereikten en die ook bereikten via een verschillende weg.

In Noord-Sahul kwam mtR14 en mtM73 telkens voor bij één individu in het Hoogland van PNG.

Het verschil tussen Noord en Zuid zou niet groter kunnen zijn. Al deze haplogroepen zijn geworteld in de eerste nederzettingsfase van Sahul. Ze zijn meer dan 50.000 jaar oud.

Het oudste van dit mtDNA komt voor in het oostelijke deel van Noord-Sahul.

De genetische lijnen van Noord-Sahul hadden een bredere verspreiding en bereikten Zuid-Sahul, Remote Oceania en eilanden ten westen van PNG.

Zuid-Sahul of Australië

In Zuid-Sahul of Australië kwamen voor: mtO, mtS, mtN13, mtM42a’c, mtP5, mtP6, mtP7, mtP8, en andere mtP*. Ze komen allemaal uit de initiële vestiging van Zuid-Sahul, dit is meer dan 50.000 jaar geleden. In Noordwest-Australiëkomt mtM29’Q voor, dat tussen 67.000 en 42.000 jaar oud is, en mtM27 dat naar schatting tussen 62.000 en 40.000 jaar oud is.

Aan de andere kant suggereren mtP1, mtP2’mtP10, en de mtpre-P8 cluster dat Zuid-Sahul vroeger door de mens bevolkt werd(mtpre-P8, 48.000 jaar oud) dan Noord-Sahul en door mtDNA uit Sunda mtP2’10, 47.000 jaar oud.

Na het LGM namen de contacten aan wat vandaag de Straat van Torres is toe.

Genetische sporen van de mens van Denisova
In Nieuw-Guinea en Australië leven groepen die tot 4% genen van de mens van Denisova hebben. Het is dus mogelijk dat Denisovanen ten oosten van de Wallace-lijn leefden voor de aankomst van Homo sapiens. De Denisovagenen kunnen ook onderweg van Afrika naar Sahul geërfd zijn. Er zijn genetische sporen van Denisovanen in Sahul maar er zijn tot nog toe geen archeologische sporen gevonden.

Dr. Marc Vermeersch    –   Marc.Vermeersch@gmail.com


[1] Naargelang de criteria en de bron worden tussen 400 of 1000 verschillende talen gesproken in Nieuw-Guinea.

[2] De auteurs houden hier uiteraard geen rekening met de migraties van Europeanen naar deze gebieden de afgelopen twee eeuwen en evenmin met de Austronesisische expansie vanaf 3500 VOT.

[3] Kya = kilo year = 1000 jaar

Andere blogs over Australië en Nieuw-Guinea

De positie van de vrouw bij de Baruya van Papoea-Nieuw-Guinea

Totemisme, de krokodil in Nieuw-Guinea

Australië, 49.000 jaar geleden, Warratyi rock shelter

Een korte geschiedenis van geweld (5) bij de Australische Aboriginals

bron

Nicole Pedro et al., Papuan mitochondrial genomes and the settlement of Sahul, Journal of Human Genetics01 June 2020, volume 65, pages 875–887.

Abstract

New Guineans represent one of the oldest locally continuous populations outside Africa, harboring among the greatest linguistic and genetic diversity on the planet. Archeological and genetic evidence suggest that their ancestors reached Sahul (present day New Guinea and Australia) by at least 55,000 years ago (kya). However, little is known about this early settlement phase or subsequent dispersal and population structuring over the subsequent period of time. Here we report 379 complete Papuan mitochondrial genomes from across Papua New Guinea, which allow us to reconstruct the phylogenetic and phylogeographic history of northern Sahul. Our results support the arrival of two groups of settlers in Sahul within the same broad time window (50–65 kya), each carrying a different set of maternal lineages and settling Northern and Southern Sahul separately. Strong geographic structure in northern Sahul remains visible today, indicating limited dispersal over time despite major climatic, cultural, and historical changes. However, following a period of isolation lasting nearly 20 ky after initial settlement, environmental changes postdating the Last Glacial Maximum stimulated diversification of mtDNA lineages and greater interactions within and beyond Northern Sahul, to Southern Sahul, Wallacea and beyond. Later, in the Holocene, populations from New Guinea, in contrast to those of Australia, participated in early interactions with incoming Asian populations from Island Southeast Asia and continuing into Oceania.

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Aboriginals Australië, mtDNA, Nieuw-Guinea. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s