DNA van neanderthalers en Denisovanen in Oceanië

Onderzoekers van voornamelijk het Institut Pasteur in Parijs onderzochten de aanwezigheid van genen van neanderthalers en Denisovanen in Oceanië. Toen de Afrikaanse Homo sapiens, waarschijnlijk tussen 80.000 en 70.000 jaar geleden, Afrika verliet om langs de zuidelijke kusten van Azië naar het oosten te vorderen tot in Zuid-China, Taiwan, de Filippijnen en Oceanië. Onderweg vermengden ze zich met neanderthalers en denisovanen.
Het percentage neanderthal-DNA is bij de bewoners van Nieuw-Guinea, de Filippijnen en Taiwan gelijk, 2% à 3%. Het percentage denisovaans DNA verschilt echter tamelijk sterk bij de Nieuw-Guineeërs, Filippino’s en Taiwanezen. 

Schema van de evolutie en splitsing van de voornaamste menselijke lijnen die ca. 600.000 jaar geleden (ka) uit Afrika migreerden naar Eurazië. Bovenaan zien we dat er vier mensentypes zijn die uit deze periode voorkwamen:
De neanderthalers (N)
Rond 55.000 jaar gelden was er vermenging van neanderhalers en Homo sapiens die recent uit Afrika kwam. De blauwe pijl en omcirkelde N. Die 55.000 jaar moet beschouwd worden als een gemiddelde. Misschien was er vermenging van neanderthalers en moderne mensen rond de Perzische Golf na 80.000 jaar gelden en was dat in Europa 45.000 jaar geleden.
EH1 (Early human 1)
Bovenaan het schema lees je EH1 (Early human 1).  Dit is een mensensoort waarvan nog geen fossiel gevonden werd maar waarvan men vermoedt dat ze moet bestaan hebben. Dat vermoeden is gebaseerd op onderzoek dat DNA aan het licht bracht dat niet van sapiens, neanderthalers of denisovanen was. EH1 zou kunnen afkomstig zijn van het noorden van India. Er werden genen van dit mensentype gevonden bij Australiërs, Andamanezen en in Oost-Azië.
EH2 (Early human 2) is een ander, maar een gelijkaardig, mensentype. Het heeft zich volgens de auteurs vermengd met de mens van Flores, Homo floresiensis in Indonesië.
en (3) De denisovanen
De denisovanen waarvan genetische sporen gevonden werden in Spanje en daarnaast in Centraal-Azië, Oost-Azië en Oceanië waren een wijd verbreid mensentype. Recent werden hun genen gevonden in Zuid-Amerika. Van de mens van Denisova werden slechts een paar botjes gevonden in het Altajgebergte in Siberië en in Tibet. Het  is in de eerste plaats verklaard door genetisch onderzoek.
Op het schema ziet men ook dat de zwarte mensen uit de Afrikaansen diaspora die landden op Flores, Australië, Nieuw-Guinea en de Filippijnen nauwer met elkaar verwant waren.

Daaruit kan men afleiden dat de vermenging met neanderthalers waarschijnlijk gebeurd is voor Zuidoost-Azië bereikt werd, in het gebied tussen de Perzische Golf en hedendaags Zuidoost-Azië (of Sunda). De kans bestaat dat de zeespiegel toen het laagste stond van de afgelopen 115.000 jaar. Door de lage zeespiegel, laagst tussen 60.000 en 70.000 jaar geleden, waren de te overbruggen afstanden op zee korter. Dat was een voordeel om Sahul (Nieuw-Guinea en Australië. Ze vormden tot ca. 8.000 à 10.000 jaar geleden één landmassa) te bereiken maar geen beslissend voordeel.

Tot nog toe werden langs de zuidelijke Aziatische kusten voorbij Iran geen overblijfselen van neanderthalers gevonden. De meest nabij gelegen zones waar neanderthalers leefden was Iran. Veel verder lag het gebied waar de eerste denisovaan gevonden werd, de Denisovagrot in het Altaigebergte in Siberië. Daar was er 90.000 jaar geleden een bewezen vermenging van neanderthalers en denisovanen. (90.000 BP: een 13-jarig meisje dochter van een neanderthalvrouw en een Denisovavader | Marc Vermeersch’s Blog (wordpress.com))
Het is onwaarschijnlijk dat de neanderthalgenen in Nieuw-Guinea uit midden-Siberië afkomstig zijn. Met wat vandaag geweten is lijkt dat zeer onwaarschijnlijk. Er leefden wel neanderthalers in hedendaags Iran. Toen de Perzische Golf droog of bijna droog was, tijdens de laatste ijstijd, kunnen de trekkende Afrikaanse voorouders zich daar vermengd hebben met neanderthalers. De neanderthalgenen in de verder naar het oosten trekkende Afrikaanse migranten zou stabiel blijven in Zuidoost-Azië en Oceanië. ” ‘We waren verrast te vast te stelllen dat, in tegenstelling tot het erfgoed van de Neanderthaler, dat zeer homogeen was onder de twintig onderzochte populaties (ongeveer 2,5%), het erfgoed van de mens van Denisova sterk varieert tussen populaties: van bijna 0% in Taiwan en de Filippijnen tot 3,2% in Papoea-Nieuw-Guinea en Vanuatu (afgelegen Oceanië),’ zegt Lluis Quintana-Murci.” Met andere woorden: de kans is groot dat Homo sapiens zich in Sunda vermengde met daar levende mensen van Denisova. In dat gebied zijn genoeg skeletten gevonden van tamelijk primitieve Homo erecti maar nog geen van de mens van Denisova. De variatie van de vermenging van Denisovanen met Sapiens in dit gebied wijst op een vermenging ter plaatse, i.t.t. de vermenging met neanderthalers.

Net als in Europa is het percentage neanderthalgenen laag, niet meer dan 3%. Het DNA dat bewaard werd had voordelen voor Homo sapiens.

“Bevolkingen in Oceanië hebben 2 tot 3% van hun genetisch materiaal dat geërfd is van de neanderthaler (alle bevolkingen buiten Afrika hebben dat ook), maar ze hebben ook tot 3% van hun genetisch materiaal geërfd is van de mens van Denisova (een neef van de neanderthalers, die vermoedelijk uit Azië afkomstig is). Wij wisten dat het archaïsche materiaal van de neanderthaler mutaties in de Homo sapiens bracht waardoor zij zich beter aan de omgeving konden aanpassen, vooral tegenover besmettelijke ziekten en virussen.”[1] en “Het meest verrassende is dat kruisingen met Denisovanen bijna uitsluitend gunstige mutaties hebben opgeleverd die verband houden met de regulering van de immuunrespons. Wij zien dat deze overerving een reservoir van gunstige mutaties is geweest, waardoor populaties in de Stille Oceaan beter in staat waren lokale ziekteverwekkers te overleven. Het lijkt er dus op dat deze populaties hebben geprofiteerd van de voordelen van beide kruisingen. Tenslotte toont de studie aan dat de kruising met Denisovanen niet in één keer plaatsvond, maar in ten minste vier onafhankelijke gebeurtenissen. Het wijst erop dat de Denisovanen waarmee de volkeren in de Stille Oceaan zich vermengden, in feite zeer diverse bevolkingsgroepen waren.” Ook:  

“Een van de sterke punten van deze studie ligt in het feit dat wij, door de 3% archaïsche erfenis te bestuderen die in de genomen van moderne mensen werd ontdekt, de genen van de Denisovanen weer tot leven wekken en zo de grote genetische diversiteit van deze archaïsche mensen onthullen”, aldus Lluis Quintana-Murci. Tenslotte vinden we, naast biologische aanpassing door archaïsche kruisingen, dat het vetmetabolisme, en cholesterol in het bijzonder, ook het doelwit was van natuurlijke selectie in Oceanië.

Wanneer werd Sahul voor het eerst door Sapiens gekoloniseerd?

Volgens het artikel gebeurde vermenging tussen denisovanen en sapiens in Sahul ongeveer 40.000 jaar geleden. Het artikel werd geschreven door genetici die regelmatig datums naar voor schuiven die geen rekening houden met archeologische vondsten. Dit is een grote onderschatting. Genetici baseren zich voor een dergelijk standpunt enkel op de waarschijnlijke ouderdom van de genen. Daarbij gaan ze ervan uit dat genen gemiddeld om de zoveel generaties muteren. Dat is een algemene waarheid, geen specifieke. Ziektes, droogtes en andere natuurrampen kunnen zorgen voor een uitdunning van de bevolking. Pioniergroepen die succesvol, als eerste(n) trekken, tellen soms maar een paar honderd mensen, dus weinig verschillende genen. De schatting dat Homo sapiens pas 40.000 jaar geleden in Sahul aankwam is in tegenstelling met meerdere sites die in Australië gevonden werden. Het is absoluut noodzakelijk om beide types onderzoek, genetisch en archeologisch, te gebruiken bij een onderzoek als dit.

In het artikel ‘Kasih Norman et al., An early colonisation pathway into northwest Australia 70-60,000 years ago, Quaternary Science Reviews, N° 180, 2018, P. 229-239’ staat dat Homo sapiens rond 65.000 jaar (± 5 kya) de zee overstak naar de landmassa Sahul. Gelijkaardige informatie staat in: Chris Clarkson et al., Human occupation of northern Australia by 65,000 years ago, Nature, 20 July 2017, volume 547, pages 306–310.

Dr. Marc Vermeersch   –   marc.vermeersch@gmail.com

Bronnen

Voornaamste bron:

Jeremy Choin, Lluis Quintana-Murci et al., Genomic insights into population history and biological adaptation in Oceania, Nature volume 592, pages 583–589, 14-04-2021.

Abstract

The Pacific region is of major importance for addressing questions regarding human dispersals, interactions with archaic hominins and natural selection processes1. However, the demographic and adaptive history of Oceanian populations remains largely uncharacterized. Here we report high-coverage genomes of 317 individuals from 20 populations from the Pacific region. We find that the ancestors of Papuan-related (‘Near Oceanian’) groups underwent a strong bottleneck before the settlement of the region, and separated around 20,000-40,000 years ago. We infer that the East Asian ancestors of Pacific populations may have diverged from Taiwanese Indigenous peoples before the Neolithic expansion, which is thought to have started from Taiwan around 5,000 years ago2-4. Additionally, this dispersal was not followed by an immediate, single admixture event with Near Oceanian populations, but involved recurrent episodes of genetic interactions. Our analyses reveal marked differences in the proportion and nature of Denisovan heritage among Pacific groups, suggesting that independent interbreeding with highly structured archaic populations occurred. Furthermore, whereas introgression of Neanderthal genetic information facilitated the adaptation of modern humans related to multiple phenotypes (for example, metabolism, pigmentation and neuronal development), Denisovan introgression was primarily beneficial for immune-related functions. Finally, we report evidence of selective sweeps and polygenic adaptation associated with pathogen exposure and lipid metabolism in the Pacific region, increasing our understanding of the mechanisms of biological adaptation to island environments.

Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel I, Jagers en verzamelaars. Boek 2, de maatschappij van jagers en verzamelaars, staan van p. 11 – p. 102 een beschrijving van vooral Melanesië, Australië en Tasmanië waaronder de oudste sites die bekend zijn.

Sunda: Tijdens de laatste ijstijd die duurde van ca. 100.000 jaar geleden tot 12.000 jaar geleden stond het niveau van de oceanen tot 120 meter lager. Vele hedendaagse eilanden in Zuidoost-Azië waren met elkaar en met het Aziatische vasteland verbonden: Java, Borneo, Sumatra en honderden kleinere eilanden. Over deze verpsreiding zie: “Afstammelingen van de laatste grote exodus uit Afrika in Oceanië”. In: Marc Vermeersch, De geschiedenis van de mens. Deel I, Jagers en verzamelaars. Boek 2, de maatschappij van jagers en verzamelaars, p. 11-100.

Sahul: New Guinea, Australië en Tasmanië waren tijdens de laatste ijstijd met elkaar verbonden. Dit is tot circa 9000 jaar geleden toen de Torres Straat onder water liep. Tasmanië werd ook gescheiden van Australië.

Andere blogs over denisovanen enz.

Zie: (Een bot van een Denisovaan in China, 160.000 jaar oud.)

Andere blogs over Denisovanen:
90.000 BP: een 13-jarig meisje dochter van een neanderthalvrouw en een Denisovavader

Nieuwe vondsten in Denisova (2015)

Gepolijste stenen armband, 40.000 jaar oud, gemaakt door Denisovanen?

De stamboom van Homo sapiens en meer (5) Zuid-Amerikaanse indianen en Aleoeten met speciaal DNA (1)

Blog met de vermelding en bron van de vondst van DNA van Densovanen in Spanje.

Oudste bekend menselijk DNA is 400.000 jaar oud


[1] Marc Dozier, Métissage génétique dans le Pacifique Sud : de l’Homme de Denisova à la réponse immunitaire, Institut Pasteur, 2021.

Over marc vermeersch

Sedert 2002 werk ik aan een "geschiedenis van de mens". In 2008 verschenen twee boeken over jagers en verzamelaars. in 2012 verscheen het boek van mijn doctoraat. Boek 3 over het ontstaan van landbouw en veeteelt in Zuidwest-Azië verscheen in oktober 2014. De volgende jaren werk ik aan Boek 4 over landbouw en veeteelt in China, Amerika en Nieuw-Guinea.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s